Wilde planten in de stad
Welke wilde stadsplant verdient volgens jou extra aandacht? Vanaf oktober laten we de bezoekers van Stadsplanten.be iedere maand hun favoriete stadsplant kiezen. Voor deze eerste verkiezing hebben we vier typische stadsplanten geselecteerd. Bekijk de kandidaten hieronder en breng je stem uit. Je kunt één keer stemmen. …
Brugge mag dan wereldberoemd zijn om zijn chocolatiers, maar geloof me: de bakkers doen er niet voor onder. De beste van allemaal bevindt zich op welgeteld 420 stappen van mijn voordeur – een zalige afstand, met drie voordelen die ik u niet wil onthouden: 1) De …
Klein kruiskruid (Senecio vulgaris) is een plantje dat je haast overal tegenkomt: in tuinen, tussen straatstenen, op akkers en braakliggende terreinen. Het is een eenjarige soort uit de composietenfamilie, herkenbaar aan de kleine gele bloempjes die in compacte hoofdjes staan, zonder lintbloemen – dus geen ‘straalbloemen’ zoals bij een paardenbloem. De bladeren zijn diep ingesneden, vlezig en hebben geen steel. De plant wordt zelden hoger dan 30 cm.
Klein kruiskruid groeit razendsnel en kan meerdere generaties per jaar voortbrengen. Bij temperaturen boven de 10°C kiemen de zaden massaal – vooral na regen of grondverstoring. Daardoor zie je het soms zelfs midden in de winter bloeien.
De Nederlandse naam ‘kruiskruid’ zou afgeleid zijn van het Duitse ‘Greiskraut’ – ‘grijskruid’ – een verwijzing naar het grijzige vruchtpluis dat snel verschijnt na de bloei. Dat sluit mooi aan bij de wetenschappelijke naam Senecio vulgaris; senex betekent ‘oude man’ in het Latijn.
Vroeger werd de plant gezien als een beschermkruid tegen heksen, ziekten, en zelfs tegen aambeien. In delen van Engeland leeft de folklore nog voort: daar zegt men dat waar een heks plast, kruiskruid groeit. En een plantje op het dak? Dan zou een heks daar zijn opgestegen.
Hoewel klein kruiskruid niet dezelfde rituele status had als kruiden zoals sint-janskruid of bijvoet, dook het wel op in de volksgeneeskunde. In de werken van Dodoens (16e eeuw) en Culpeper (17e eeuw) wordt Senecio vulgaris genoemd voor medische toepassingen, zoals het behandelen van zweren en het bevorderen van de urinelozing. Culpeper schrijft er ook bloedstelpende en wondhelende eigenschappen aan toe.
Maar dat gebruik is echter volledig achterhaald.
De plant bevat namelijk giftige alkaloïden die – bij grote hoeveelheden – schadelijk kunnen zijn voor vee en mensen. Daarom wordt het in landbouwgebieden vaak als ongewenst onkruid beschouwd.
Maar voor insecten, zoals bijen en sommige vlinders, is het wél een belangrijke nectarbron.
Dus de volgende keer dat je dit bescheiden plantje ziet opduiken tussen de stoeptegels: loop er niet achteloos voorbij. Klein kruiskruid is een wonder van overlevingskracht, met wortels in zowel de natuur als de geschiedenis van de volksgeneeskunde.
Over het Klein kruiskruid hebben we eerder al een tweetal artikels gepubliceerd.
en
Gevaarlijke planten, Fred de Vries, EAN 9789070886929
https://www.bol.com/be/nl/p/gevaarlijke-planten/1001004010630823
http://annetanne.be/kruidenklets/2008/03/28/senecio-vulgaris-klein-kruiskruid/
https://yggdra.be/plantbespreking-klein-kruiskruid-senecio-vulgaris
https://www.floravannederland.nl/planten/klein_kruiskruid
https://nl.wikipedia.org/wiki/Klein_kruiskruid
https://www.ecopedia.be/planten/klein-kruiskruid
https://www.herbarium.be/plant/klein-kruiskruid-senecio-vulgaris
https://wilde-planten.nl/kleinkruiskruid.htm
Op straat begint de lente al met een waar spektakel. Terwijl de zon uitbundig schijnt poppen vier echte snelheidsduivels al op: het klein kruiskruid, de stinkende gouwe, de muurfijnstraal en het charmante herderstasje. Klein kruiskruid – Senecio vulgaris Het klein kruiskruid (foto bovenaan), dat met …
Tijdens een recente wandeling door het betoverende Brugge besloot ik iets anders te doen: “Waarom niet eens de meest voorkomende wilde planten in de stad vastleggen en een top tien samenstellen?” Maar eerlijk is eerlijk… dat bleek nog een hele uitdaging! Niet omdat er een tekort was …
Tijdens mijn verkenningstocht door de betoverende straten van Brugge ontdekte ik een wereld die vaak over het hoofd wordt gezien – de mysterieuze levens die zich vastklampen aan de oude muren van de stad. Terwijl ik langzaam mijn weg baande door smalle steegjes en langs middeleeuwse kanalen, werd ik betoverd door de immense biodiversiteit die deze muren herbergen. Elk stukje steen leek een eigen verhaal te vertellen.
Langs de kanten van de gevels kropen delicate groene vingers van klimop, hun kronkelende ranken als levenslijnen tussen de stenen, terwijl mos zachtjes fluisterde in de schaduwrijke hoekjes. De kleine bloempjes van het kandelaartje durfden hun hoofden uit te steken, een uitnodiging voor de voorbijgangers om even stil te staan en te genieten van hun eenvoudige schoonheid.
Zelfs de kleinste scheuren en kieren waren gevuld met een schat aan leven. Minuscule mosplantjes vonden hun weg naar het licht, terwijl insecten en kleine diertjes een thuis vonden in deze kleine oases van groen te midden van het stedelijke landschap.
In deze ogenschijnlijk versteende stadsomgeving vond ik een onverwachte rijkdom aan leven en schoonheid. Het was een herinnering aan de veerkracht van de natuur, die zelfs in de meest onwaarschijnlijke hoekjes een plekje weet te veroveren en te gedijen. Ga je mee op tocht?
Klik op de foto’s om een groter formaat te bekijken.
Zeggen dat het Klein kruiskruid bloeit is echt een understatement. Het zal nooit de prijs winnen voor de meest weelderige bloemenpracht, en het is geen elegante verschijning op de catwalk van de natuur. Voor velen is het niet meer dan een lelijk en irritant onkruid. Maar …
Heeft u die oude grijsaard in de straat al gezien? Ik bedoel niet Sinterklaas of de Kerstman, al vrees ik dat u die de komende weken ook te pas en te onpas voor de voet zal lopen. Neen, ik bedoel die vulgaire, oude grijsaard: Senecio …