Wilde planten in de stad
De brandnetel (Urtica dioica) is meer dan een prikkelende verschijning langs onze wegen en tuinen. Wie haar durft te naderen, ontmoet een plant die niet alleen steekt, maar ook grenzen stelt — letterlijk en figuurlijk. Al eeuwenlang wordt ze geroemd om haar medicinale, symbolische én rituele kracht. In de beroemde Oudengelse …
De Nigon Wyrta Galdor — de “Nine Plants Spell” of – in de volksmond – de “Nine Herbs Charm” is een Oudengels genezingsgebed, een krachtige spreuk om wonden te helen. Dit ritueel is vastgelegd in het eeuwenoude manuscript Harley MS 585 (pagina’s 160r–163r), beter bekend als de “Lacnunga”, …
Toen ik onlangs aan het grasduinen was voor mijn nieuwe Facebookpagina “De Kruidenfluisteraar”, stootte ik op een intrigerend weetje: gewone kamille zou één van de “negenkruiden” zijn. De wat…? Mijn aandacht was meteen gewekt. Wat waren die mysterieuze negen?
Nieuwsgierig dook ik dieper in de wortels van dit verhaal — en belandde al snel in een duizend jaar oud handschrift vol spreuken, remedies en rituele formules: de “Nigon Wyrta Galdor“, ofwel de “Nine Herbs Charm”. Een magische tekst uit het Angelsaksische Engeland, waarin negen planten worden aangeroepen om ziekte, vergif en kwade invloeden te verdrijven. Een bezwering zo oud als de vroege middeleeuwen — en toch nog altijd krachtig genoeg om de moderne lezer te betoveren…
Benieuwd welke kruiden naast kamille in deze magische negen stonden? En wat ze betekenen voor ons vandaag? Lees verder — en laat je meevoeren naar een wereld waar planten spreken, en woorden genezen.
Ver weg in de nevels van het Angelsaksische verleden, ergens in de tiende eeuw of begin elfde eeuw, werd een betoverend kruidenlied opgetekend in een manuscript dat vandaag bekendstaat als het “Lacnunga” – een collectie van magische spreuken, medische recepten en heidens-christelijke genezingsformules. Onder de teksten in dit boek schittert één bijzonder gedicht: de “Nigon Wyrta Galdor”, ofwel de Betovering van de Negen Kruiden.
Het is een lied, een bezwering, een ritueel en een recept tegelijk. Het mengt Oudengels met magisch denken, geneeskunst met godenverhalen, en wortelt diep in zowel voorchristelijke als christelijke tradities. In dit bezweringslied roept de spreker de kracht aan van negen heilige planten – ieder met een eigen stem, kracht en karakter – om ziekte, vergif en geestelijke kwelling te verdrijven.
De “Nine Herbs Charm” blijft tot de verbeelding spreken, eeuwen nadat een anonieme schrijver de tekst neerschreef. Deze tekst, opgenomen in codex MS Harley 585 (folio’s 160r tot 163v), wordt bewaard in de British Library en werd in de 19de e eeuw voor het eerst zo genoemd door Cockayne (1864–1866).
Nota: De kruidennamen blijven tot vandaag onderwerp van debat – hun exacte naam en/of betekenis is even mysterieus als de tekst zelf. Diverse bronnen geven een andere identificatie. (Zie verder)
De tekst werd rond het jaar 1000 opgeschreven, maar de inhoud is mogelijk veel ouder, geworteld in mondelinge traditie. Er worden sporen van Germaanse mythologie in gevonden – de god “Wōden” (Oudengelse vorm van Odin) verschijnt in het lied als helende figuur, die met magische twijgen het gif van een slang verslaat. Tegelijk is er ook sprake van christelijke elementen, zoals het gebruik van kruisen, heilig water en zegenende woorden.
De Nine Herbs Charm is dus geen puur medische tekst, maar een rituele genezingsformule: woorden die niet alleen een ziekte beschrijven, maar haar bezweren, onderdrukken en transformeren.
De exacte identificatie is niet in steen gebeiteld. De Oudengelse namen geven ons richting, maar geen zekerheid. Toch hebben generaties van kruidkundigen, taalkundigen en rituelenzoekers zich gewaagd aan een vertaling. Sommige bronnen geven een andere reeks namen.
Van deze vijf kruiden zijn we vrij zeker: bijvoet, weegbree, brandnetel, duizendblad en kamille. Over de andere vier bestaat geen consensus, vooral wat betreft de precieze soort (bijvoorbeeld venkel, betonie, alant en waterkers).
(Bron: British Library Harley MS 585)
De Nine Herbs Charm is uniek omdat het geen puur medisch voorschrift is, maar een levend ritueel. De kruiden worden niet louter genoemd, ze worden aangesproken, opgeroepen, geprezen. Ze hebben een ziel, een persoonlijkheid, een rol in het grote web van genezing. De woorden zijn bedoeld om uitgesproken te worden, met overtuiging en eerbied. Precies wat een ‘kruidenfluisteraar’ hoort te doen.
Het is een bezwering die het lichaam, de geest en de wereld tegelijk aanspreekt – en misschien daarom vandaag nog zo aanspreekt. In een tijd waarin veel mensen opnieuw zoeken naar verbondenheid met natuur, ritueel en heling, spreken de woorden van dit duizend jaar oude lied nog steeds tot de verbeelding.
We deden zelf een poging om de tekst een eigentijdse hertaling (interpretatie) te geven, die ritueel kan worden uitgesproken.
“Ik ben de Fluisteraar van de Kruiden.
Ik spreek met de taal die nog leeft in wortels en wind.
Negen zijt gij, helpers van het hart, wachters van het lichaam.
Oud zijt gij, krachtig, levend.
Kom nu, sta op, laat uw stem klinken.
Bijvoet, wachter van de wegen,
zwerver tussen droom en werkelijkheid.
Bescherm mij waar ik ga,
zuiver mijn geest, bevrijd mijn pad.
Ik fluister jouw naam… Mucgwyrt.
Weegbree, sterke beschermer,
tegen het vergif dat door de wereld zweeft.
Jij bent de hoogste onder de kruiden,
van het geslacht der planten.
Geboren om het gif te weerstaan,
om te waken tegen het naderend kwaad
en boze machten af te weren.
Ik fluister jouw naam… Attorlaðe.
Waterkers, krachtig, scherp van geur,
brengt genezing en verdrijft het gevaar.
Bescherm mij tegen pijn en beten,
een schild dat waakt en veilig houdt.
Ik fluister jouw naam… Stune.
Brandnetel, wachter van vuur en ijzer,
met stekende tong en gloeiend hart.
Zuiver het bloed dat door mij stroomt,
wek het slapende vuur in mijn wezen.
Ik fluister jouw naam… Wergulu.
Kamille, gouden oog van de zon,
fluister zacht tussen slaap en ziel.
Spreid vrede over mijn dromen,
sus het hart dat in stilte huilt.
Ik fluister jouw naam… Mægðe.
Duizendblad, kracht van open velden,
verzacht mijn pijn met milde kracht.
Weef genezing door mijn wonden,
breng licht waar duisternis heerst.
Al is het lot bezegeld,
brengt jouw kracht mij nieuwe moed.
Ik fluister jouw naam… Gearwe.
Venkel, helderziende in het veld,
scherp mijn oog, mijn geest en mijn weten.
Leer mij wat waarachtig is,
wees mijn gids,
zodat ik met vertrouwen verder ga.
Ik fluister jouw naam… Finule.
Alant, wortel van kracht en genezing,
je brengt adem aan benauwde longen,
verlicht de hoest en kalmeert de geest.
Ook als het lot zwaar drukt op ons leven,
sta jij steeds klaar om te helen.
Ik fluister jouw naam… Eolone.
Betonie, zachte beschermer van geest en hoofd,
jij verdrijft angst en onrust.
Ook als het lot onherroepelijk lijkt,
blijf jij paraat, sterk en klaar.
Met jouw kracht wordt de geest bevrijd,
en verdrijf je alle zorgen.
Ik fluister jouw naam… Betonie.
Negen zijt gij, nu wakker en nabij.
Uw geur hangt in de lucht, uw kracht in mijn bloed.
Wodan sprak tot u in de wind,
Ik fluister u toe met adem en aandacht:
Blijf bij mij!
Wees mij een metgezel,
Op mijn pad van genezing en inzicht.”
https://www.facebook.com/dekruidenfluisteraar
https://www.mimisbrunnr.info/nigon-wyrta-galdor
Grattan & Singer – Anglo-Saxon Magic and Medicine (1952)
Oudengelse tekst van de Nine Herbs Charm, Engelse vertaling, en veel context over magisch-medische gebruiken.
Stephen Pollington – Leechcraft: Early English Charms, Plantlore and Healing (2000)
ISBN: 9781898281383
https://en.wikipedia.org/wiki/Nine_Herbs_Charm
Onze Nederlandse medewerkster Andrea Bleeker (herboriste) maakte een interessant filmpje over het bereiden van brandnetelsoep. Wie ooit onvoorzichtig een brandnetel (Urtica dioica) heeft aangeraakt, herinnert zich vooral het stekende gevoel dat de plant achterlaat. Maar wie dieper kijkt, ontdekt één van de meest veelzijdige planten van onze …
Van april af ondergaat de natuur een majestueuze transformatie, waarbij de groeispurt van stedelijke flora ons haast de adem beneemt. Komende lente en zomer zullen we ons regelmatig wagen aan een safari in de stad, een avontuurlijke reis door de jungle van steen en beton. …
We zijn begin maart en overal verschijnen de jonge scheuten van de brandnetel. Het is nu het moment om die frisse blaadjes te plukken voor een lekkere en gezonde brandnetelthee.
Hoewel het kruid in de top 10 staat van de meest gehate onkruiden, is de brandnetel een interessante plant die lichamelijke klachten kan verminderen. Bij wat voor klachten je gebruik kunt maken van de brandnetel en hoe je hem kunt toepassen, zal ik in dit artikel voor je uit de doeken doen.
De beste kwaliteit pluk je zelf! De in het voorjaar geoogste brandnetels bevatten een hogere concentratie aan werkzame stoffen dan die van later in het seizoen. Zoek brandnetels op een plaats waar weinig verkeer langsrijdt. Knip alleen mooie, gave bladeren van de toppen af. Hoewel het gebruik van handschoenen wordt aangeraden, is het ook mogelijk om brandnetels met blote handen van de plant te halen. De naalden op de stengels groeien namelijk schuin omhoog. Wanneer je je hand op de stengel zet en deze omhoog beweegt, prik je jezelf niet.
Brandnetelthee, afkomstig van de bladeren van de brandnetelplant, staat bekend om zijn helende eigenschappen die al eeuwenlang worden gewaardeerd. In dit artikel verkennen we de essentie van brandnetelthee, inclusief de voordelen voor de gezondheid en de voedingsstoffen die het bevat.
Deze thee wordt vaak gebruikt als een natuurlijke remedie tegen allergieën, huidproblemen en spijsverteringsproblemen. De overvloed aan antioxidanten en ontstekingsremmende stoffen in de brandnetelthee helpt het lichaam te ontgiften en te beschermen tegen schadelijke invloeden van buitenaf.
Bovendien is brandnetelthee rijk aan belangrijke vitamines en mineralen zoals ijzer, calcium, magnesium en vitamine C, die essentieel zijn voor een gezond lichaam en een sterk immuunsysteem.
Stel je voor: een betoverende kruidenthee, vol van karakter en overladen met eeuwenoude geheimen van welzijn. Deze thee, met zijn subtiele, licht bittere smaak, wordt niet alleen gedronken voor de zintuiglijke ervaring, maar ook voor de gezondheidsvoordelen die het met zich meebrengt.
Brandnetel, al eeuwenlang gebruikt in de wereld van traditionele geneeskunde, wordt al generaties lang gewaardeerd vanwege zijn ontstekingsremmende en diuretische eigenschappen. Een ware kampioen in de strijd tegen allergieën, artritis en urineweginfecties, heeft dit kruid zijn plaats verdiend in het pantheon van natuurlijke geneesmiddelen.
Het bereiden van de thee is zeer gemakkelijk: de gedroogde bladeren van de brandnetelplant worden zorgvuldig ondergedompeld in heet water, waar ze hun essentie vrijgeven, verzacht door de warmte van het moment. Deze thee, een veelzijdige metgezel, kan worden genoten zowel warm als koud, en vindt vaak zijn perfecte balans met een vleugje zoetheid. Een lepeltje honing erbij is zalig, als je er niet té veel bij voegt.
Maar het ware wonder schuilt in voedingsstoffen die deze thee met zich meebrengt. Vitamine A, C en K, vergezeld van de robuuste aanwezigheid van ijzer en calcium. Een natuurlijk supplement voor het immuunsysteem, een toverdrank voor de algehele gezondheid. Het is geen wonder dat brandnetelthee een baken van bewondering is in de wereld van welzijn en gezondheid.
Drink één tot drie keer per dag een kopje brandnetelthee. Gebruik per kopje een ruime theelepel gedroogd, verkruimeld blad of een paar verse bladeren. Laat het 10 minuten afgedekt trekken, zeef het en drink het op.
In Nederland en België groeien in het wild twee soorten brandnetels: de grote en de kleine variant. Het belangrijkste verschil tussen deze twee is vrij voor de hand liggend: de grote brandnetel kan wel anderhalve meter hoog worden, terwijl de kleine variant meestal niet hoger wordt dan 50 centimeter. Daarnaast zijn er nog enkele subtiele verschillen, zoals in de bloeiwijze en de dikte van het blad. Beide soorten zijn echter bruikbaar.
Op zowel de bladeren als de stengels van brandnetels zitten kleine brandhaartjes met weerhaakjes. Vooral in het voorjaar zijn deze talrijker en venijniger dan later in het seizoen. Wanneer je per ongeluk in contact komt met een brandnetel, breken de puntjes van deze haartjes af en wordt er mierenzuur in de huid geïnjecteerd. Dit kan leiden tot kleine blaasjes op de huid die behoorlijk kunnen jeuken. Gelukkig kun je deze jeuk verlichten door de huid in te wrijven met gekneusd weegbreeblad, kleefkruid, hondsdraf, dovenetel of het blad van de zuring. Vaak groeien deze kruiden in de buurt van brandnetels.
Gedroogde en gekookte brandnetels bevatten geen mierenzuur meer, en door het koken verdwijnen de scherpe brandhaartjes.
Brandnetels bevorderen de spijsvertering, waardoor het lichaam beter in staat is om voedingsstoffen op te nemen. Tegelijkertijd stimuleren ze de verwijdering van afvalstoffen uit het lichaam via de urinewegen en de darmen. Hierdoor kunnen lichamelijke klachten die worden veroorzaakt door een teveel aan afvalstoffen, zoals huiduitslag of stijve gewrichten, verminderen.
Gebruikers zullen mogelijk opmerken dat hun urine en ontlasting van kleur of samenstelling veranderen. Dit is een duidelijk teken dat afvalstoffen worden uitgescheiden uit het lichaam.
Stel je voor: een kruid dat als een waar elixer het bloed verrijkt met kostbare mineralen, die de botten versterkt, de spieren verkwikt, de pezen versterkt en de huid doet stralen. Alsof dat nog niet genoeg is, omarmt het kruid ook nog de nagels en het haar, waardoor ze versterkt en veerkrachtig worden als nooit tevoren.
Voor degenen die worstelen met aandoeningen zoals botontkalking, artrose en andere tekenen van lichamelijke achteruitgang, biedt dit kruid een wonderbaarlijke uitkomst. Het is als een balsem voor het lichaam, een terugkeer naar vitaliteit en kracht. Het advies is dan ook duidelijk: laat de brandnetel haar magische werk doen en omarm de helende krachten van de natuur.
Omdat brandnetel afvalstoffen uit de cellen van ons lichaam verwijdert, is het belangrijk dat deze afvalstoffen ook goed worden afgevoerd. Om een kuur te volgen met brandnetel is het daarom nodig dat onze urinewegen en ons spijsverteringskanaal in goede conditie zijn.
Het is ook essentieel om voldoende water te drinken om het vochtgehalte in ons lichaam op peil te houden. Een algemeen advies is om de brandnetel drie weken te gebruiken en daarna een pauze in te lassen.
Mogelijk kunnen er tijdelijk reacties volgen op het gebruik van de brandnetel. Deze reacties zijn een teken dat het lichaam aan het reinigen is. Halveer de inname van de brandnetelthee als de reacties vervelend voor je zijn.
– Hou er rekening mee dat je vaker het toilet zult moeten bezoeken.
– Gewrichten kunnen gaan tintelen of jeuken
– Zweten of huiduitslag
– Toename van witte vloed
– Hoofdpijn
– Verkoudheid
– Beslagen tong
De brandnetel is een krachtig kruid en een kuur is voor kinderen niet geschikt. In dat geval kun je beter kiezen voor een milder kruid zoals viooltje, madeliefje of kamille.
– Gevoelige darmen, de ziekte van Crohn en reumatische ontstekingen kunnen mogelijk verergerd worden door het gebruik van brandnetel en een kuur wordt daarom afgeraden bij deze patiënten.
– Niet gebruiken bij koorts. Het lichaam is dan aan het opruimen en moet door de brandnetel niet extra worden gestimuleerd.
– De brandnetel is een goede bron van vitaminen en mineralen bij zwangerschap en borstvoeding, maar het gebruik moet niet overdreven worden. Vraag eventueel een persoonlijk advies aan een deskundige.
– Wanneer je medicijnen gebruikt, bestaat de kans op interactie tussen bepaalde medicijnen en de brandnetel. De apotheker kan je hier meer informatie over geven.
In bijgaand filmpje van Andrea Bleeker kan je leren hoe je brandnetelsoep maakt.
Dit artikel is een bijdrage van Andrea Bleeker. Haar originele tekst is te vinden op haar website: Kruidengeheimen.
https://www.kruidenmassages.nl/brandnetel-info.html
https://www.detheebaron.nl/blogs/theeblog/voel-je-vitaler-met-brandnetelthee/
https://www.hollandandbarrett.be/advies/thee/brandnetelthee/
https://thee.be/blog/waarom-brandnetelthee-een-echte-vitaminebom-is/
https://www.hetkleinstehuis.nl/nl/blog/post/brandnetelthee-gezondheidsvoordelen
https://www.tastea.eu/nl/blogs/blog/blog-al-het-goeds-van-brandnetelthee/
https://gezondeten.nl/voeding/brandnetelthee-gezond
https://www.vitaminesperpost.nl/actueel/brandnetel-goed-voor
https://www.teabar.nl/blog/brandnetel-geen-onkruid-maar-superfood-n9
Stout onkruid Het eerste wat ik te horen kreeg toen ik als peuter een brandnetel aftrok om te proeven of hij lekker smaakte was: “Pas op! Pas op!”. Moeder suste nadien haar schreiende eerstgeborene met zoentjes op de geprikte huid. “Stoute brandnetel!”, fluisterde ze in …
“Urtica” heeft den naam gekregen van het branden Want als men die aenraeckt ontsteeckt sy onze handen” Macer Floridus zoals vermeld bij Dodoens (*) Grote en kleine brandnetel Wie kent de brandnetel niet? De meeste mensen hebben een grondige hekel aan de plant en mijden hem …