Wilde planten in de stad
Brugge mag dan wereldberoemd zijn om zijn chocolatiers, maar geloof me: de bakkers doen er niet voor onder. De beste van allemaal bevindt zich op welgeteld 420 stappen van mijn voordeur – een zalige afstand, met drie voordelen die ik u niet wil onthouden: 1) De …
Herinner je je nog onze vorige tocht langs de rand van het plaveisel? Toen we tussen stoeptegel en rioolrooster onverwacht cypergras ontdekten dat haast opzettelijk deel leek uit te maken van het straatbeeld? Groot hoefblad dat zich breed maakte alsof het hier thuishoorde, kleine ooievaarsbek …
Uiteraard koos mijn verkoudheid het weekend uit om toe te slaan – perfecte timing, zoals altijd. Geen neuspray te vinden, geen zakdoekje in de buurt, alleen ik en een steeds drukkender hoofd. Dus werd het improviseren met wc-papier en warme thee, tot de maandagochtend de apotheek weer openging.
Mijn verkoudheid was inmiddels zo ver gevorderd dat ik zelfs niet meer buiten kon zonder te snotteren. Mijn neus was een waterval en mijn hoofd voelde als een overvolle kast. Ik moest dringend iets hebben om deze ellende een halt toe te roepen en die apotheek moest nog net binnen mijn actieradius liggen.
Dus ik ging op pad, vastbesloten om die pil of neusspray te bemachtigen. Maar ja, onderweg was er die eerste afleiding: een paardenbloem, keihard overlevend op de kademuur langs de Reie. “Klik”. Ik stond even stil, bewonderde het, en besloot dat dit toch wel een heel bijzonder plantje was. Wie had gedacht dat dit kleine, gele bloemetje in zo’n harde omgeving zou groeien? Het verdiende echt een plekje op mijn Instagram.
Ik liep verder, maar kon het niet laten om mijn ogen constant op de grond te houden. Tussen de tegels, tegen de gevels, tussen de kasseien, her en der: overal planten. Een opvallende Jakobskruiskruid voor een voordeur, een tomaatplant bij een putdeksel, een Steenkruidkers naast een telefoonkast en zelfs een kleine schijnspurrie dat het blijkbaar prima deed tegen de muur van de Koningsbrug. Een muursla die trek had in een Duvel en een Klein streepzaad tegen de muur van de apotheek.
Tegen de tijd dat ik bij de apotheek aankwam, had ik bijna een mini-bibliotheek aan straatplantjes gefotografeerd. De apotheker keek me aan toen ik de deur binnenstapte, m’n telefoon nog in m’n hand en een bloemblaadje tussen m’n vingers.
“Voor wie is het middel?” vroeg ze.
“Voor mij,” zei ik, terwijl ik mijn verzameling op mijn telefoon toonde. “Maar ik geloof dat ik me intussen al wat beter voel… misschien heeft de natuur het werk voor me gedaan.”
En, eerlijk gezegd, ik was alweer een beetje vergeten waarom ik daar eigenlijk was.
Snuister je eens mee in mijn verzameling van die ochtend. (Klik op > en < om door het fotoalbum te scrollen)
Al enkele weken trok een bescheiden maar opmerkelijk plantje mijn aandacht, daar aan mijn voordeur: het Klein glaskruid (Parietaria judaica). Wat op het eerste gezicht misschien lijkt op een onooglijk stukje groen, blijkt bij nader inzien een plant te zijn die eeuwenoude verhalen en verborgen …
Tijdens een recente wandeling door het betoverende Brugge besloot ik iets anders te doen: “Waarom niet eens de meest voorkomende wilde planten in de stad vastleggen en een top tien samenstellen?” Maar eerlijk is eerlijk… dat bleek nog een hele uitdaging! Niet omdat er een tekort was …
Zondag 5 mei 2024
Duik om de veertien dagen in een stedelijke wildernis tijdens een opwindende stadssafari! Verken de geplaveide jungles en ontdek de verborgen schoonheid van stadsplanten terwijl we je meenemen op een visuele reis door het ‘stenen oerwoud‘. Laat je verrassen door de prachtige ontdekkingen die we doen en geniet van het fotografisch verslag van deze bruisende ontmoetingen met de natuur midden in de stad!
Zondag 28 april 2024 Op onze derde “safari in de stad” zagen we weer enkele leuke stadsplanten. Op de omslagafbeelding ziet u enkele fraaie exemplaren van het herderstasje (Capsella bursa-pastoris). Over de meeste van deze planten zullen we later uitvoeriger berichten. Een fotoreportage… Link naar …
Van april af ondergaat de natuur een majestueuze transformatie, waarbij de groeispurt van stedelijke flora ons haast de adem beneemt. Komende lente en zomer zullen we ons regelmatig wagen aan een safari in de stad, een avontuurlijke reis door de jungle van steen en beton. …
Wie door Brugge wandelt en ziet hoeveel klein glaskruid op de oude kademuren van de reien en op de stoep voorkomt, vermoedt wellicht niet dat we hier te doen hebben met een plant die in Vlaanderen als zeldzaam te boek staat. Het is een echte urbane plant.
Het is er vooral bekend van oude abdijen en de stadskernen van historische steden zoals Ieper, Gent, Kortrijk, Brugge, Mechelen, Lier en Antwerpen. Verder is het vooral aan te treffen op stenige oeververstevigingen langs de Schelde en in de duinen van de Westkust.
(Bron: Ecopedia)
Glaskruid is een plant uit de brandnetelfamilie, de Urticaceae, maar mist de brandharen van haar familielid. Het zal u moeilijk vallen om de roze bloempjes te ontdekken want ze zijn echt “piep”klein. Een loepje laat u de details ontdekken, en niet zelden ziet u op de stengels dan tegelijk tal van bladluizen zitten.
Parietaria komt van het Latijnse ‘paries’, hetgeen ‘muur’ of ‘wand’ betekent. Vandaar het gezegde ‘aut intra parietes’ (binnen de vier muren). Niet verwonderlijk dus dat de plant op muren groeit. Judaica komt van Judea, een bergstreek in Israël.
De naam laat het al een beetje vermoeden: vroeger werd het kruid gebruikt als poetsmiddel voor glas en kristal.
Klein glaskruid wordt 10-60 cm hoog en heeft een liggende of opstijgende, gevulde, meestal sterk vertakte stengel. Op de stengels, de bladnerven en onderkant van de bladeren zitten roze of rode haren. De eironde bladeren zijn 2-5 cm lang en hebben een korte, spitse top. Wanneer de plant in de schaduw staat kan ze sterk lijken op groot glaskruid. De bladeren kunnen dan zelfs groter dan 5 cm zijn.
Mieren, die verlekkerd zijn op het “mierenbroodje”, zorgen mee voor de verspreiding van de zaden.
Klein glaskruid is een echte zuiderling. Zij komt oorspronkelijk uit Zuid-Europa en Azië. Door de Romeinen is dit plantje ingevoerd, waarschijnlijk als geneesmiddel. Het werd – net als salie – ook als rookplant gebruikt om de duivel of boze geesten uit het huis te verjagen.
Naast klein glaskruid bestaat er inderdaad ook groot glaskruid (Parietaria officinalis). Groot glaskruid heeft – in tegenstelling tot zijn kleinere broer – een holle stengel. In België staat het groot glaskruid op de Rode lijst als zeer zeldzaam. Ik zag het nog maar één keer in het wild, in Sint-Kornelius-Horebeke. ‘Officinalis’ verwijst al meteen naar het feit dat groot glaskruid vroeger medicinaal gebruikt werd en in elke apotheek voorradig was.
Hoewel het één van de vroegste en actiefste verwekkers van hooikoorts is, levert het vooral middeltjes tegen hoest, wonden en kneuzingen. Een kompres van gemalen bladeren van groot glaskruid heeft kalmerende werking op de oppervlakkige brandwonden. Verder werd het in de traditionele kruidengeneeskunde uitwendig toegepast op aambeien, kneuzingen, wonden, ontstekingen en zweren. Het is één van de beste planten als het erom gaat om de urineproductie te verhogen.
De volledige bloeiende plant wordt als diureticum gebruikt. Twee tot drie infusies per dag zijn voldoende bij aandoeningen waarbij het nuttig is om vocht uit het lichaam te verdrijven.
Door de plasfunctie te bevorderen verwijderen we tegelijk afvalstoffen die zich in de gewrichten hebben opgehoopt, waardoor de pijnlijke symptomen van reuma worden verbeterd. In dat opzicht is parietaria (vooral de officinalis) een geweldig zuiveringsmiddel.
Het is ook zeer doeltreffend bij de behandeling van o.a. nierstenen omdat het verhogen van de urine voorkomt dat mineralen in de nieren worden vastgehouden met steenvorming tot gevolg.
Het is ook nuttig bij de behandeling van blaasontstekingen omdat het de weefsels van dit orgaan verzacht.
Naast zuiverende en verzachtende eigenschappen is het ook gunstig gebleken bij de ondersteunende behandeling van bronchiale aandoeningen en astma.
Uitwendig wordt het gebruikt voor het verminderen van ontstekingen en en het verlichten van pijn ten gevolge van tendinitis of peesontsteking. Daarvoor brengt u een compres aan van de infusie.
De infusie kan ook vervangen worden door een tinctuur. In dit geval worden er dagelijks 40 druppels ingenomen.
Voeg 20 g van de bovengrondse delen van deze plant toe aan een liter gekookt water en laat het gedurende 12 minuten in contact komen. Daarna wordt het geheel gefilterd, waardoor er een vloeistof wordt gemaakt waarvan je na de hoofdmaaltijden van de dag een kopje kunt drinken.
Pariëtaria is een eetbaar wild kruid. De bladeren van deze plant, met name jonge scheuten, kunnen als groente worden gegeten en zijn zeer rijk en nuttig met veel mineralen en alle geneeskrachtige eigenschappen.
Gemengde soepen van pariëtaria en brandnetel (Urtica dioica) zijn bijzonder nuttig als een uitstekend diureticum voor planten met vergelijkbare eigenschappen die samen de kracht ervan vergroten.
Er zijn geen gevallen van toxiciteit gemeld bij het gebruik van deze plant, met uitzondering van zeer weinig mensen die gevoelig zijn voor de bestanddelen. Houd er echter rekening mee dat stuifmeel verantwoordelijk is voor veel luchtwegallergieën in steden en dorpen. Hij wordt beschouwd als de oorzaak van veel gevallen van hooorts en allergie. Mensen die een allergische ademhalingsreactie op de luchtwegen kunnen vermoeden, moeten dus het contact met glaskruid vermijden.
https://nl.wikipedia.org/wiki/Klein_glaskruid
https://www.floravannederland.nl/planten/klein_glaskruid/
https://waarnemingen.be/species/7146/
https://www.plantennamen.info/nederlandse-namen/klein-glaskruid-parietaria-judaica
