Label: Medicinaal

Robertskruid: een vergeten held in het plantenrijk

Robertskruid: een vergeten held in het plantenrijk

Robertskruid (Geranium robertianum) is een bescheiden plant die vaak als onkruid over het hoofd wordt gezien. Toch verdient deze soort meer erkenning. Hij behoort tot dezelfde familie als de populaire tuinplant “geranium” — beter bekend als ooievaarsbek — maar een verwarring ligt op de loer. De 

Echte kamille – deel 2

Echte kamille – deel 2

Medicinaal gebruik van kamille Matricaria chamomilla L. is een beroemde medicinale plant die veel gebruikt wordt in de traditionele geneeskunde om allerlei ziekten te behandelen.  Kamille kwam overvloedig voor in Griekenland, waar men al in de oudheid zijn bijzondere geur had opgemerkt.  Het is verrassend vast 

Gewone smeerwortel – deel 3

Gewone smeerwortel – deel 3

Praktische tips voor medicinaal gebruik.

Smeerwortelkompres

Mijn ervaring (Andrea Bleeker)

Smeerwortel
Er komt ook smeerwortel voor met witte bloempjes

Smeerwortelzalf

Hoe maak je een kompres? 

Recept voor smeerwortelolie

Andrea Bleeker op YouTube

https://www.youtube.com/watch?v=InxZBOjymIE

Waarschuwing

Disclaimer

Bronnen en meer informatie

http://www.astrologie.ws/kruiden/smeerwortel.htm

http://www.tuinadvies.nl/artikels/smeerwortel_symphytum_.htm

http://annetanne.be/kruidenklets/uit-de-kruidenmand/kruiden-o-z/symphytum-officinale-smeerwortel/

https://www.west-vlaanderen.be/smeerwortel-symphytum-officinale

https://www.leeswerk.nl/artsenijgewassen/2/met_tekst/156.htm

Link naar de 12 meest recente artikelen

Gewone smeerwortel – deel 2

Gewone smeerwortel – deel 2

In deel 2 gaan we dieper in op de geschiedenis van het medicinaal gebruik door de eeuwen heen.We hebben ons daarbij vooral gebaseerd op het boek “De Historia Naturalis” van Marcel De Cleene en enkele wetenschappelijke websites. (Zie bronnen) De geschiedenis van het medicinaal gebruik 

Paardenbloem – Taraxacum officinale

Paardenbloem – Taraxacum officinale

Dit artikel werd geschreven door Nele Odeur op haar website Scent & Spice. https://www.scentandspice.nlWe danken Nele voor de toestemming om het artikel over te nemen; en we kunnen haar website warm aanbevelen. “Als etnobotanica heb ik wetenschappelijke kennis over het gebruik van planten, als kruidenkundige weet ik 

Medicinaal gebruik van herderstasje

Medicinaal gebruik van herderstasje

Tijdens de Middeleeuwen werd het kruid al gebruikt bij kiespijn en neusbloedingen. Men geloofde dat, als de patiënt het takje van het herderstasje links in de hand hield, de bloeding van het rechterneusgat zou verdwijnen en omgekeerd.

Hildegard von Bingen

Herderstasje wordt niet expliciet genoemd in Hildegard van Bingens “Physica”.  Ze bespreekt echter wel tal van planten en hun gebruik, en categoriseert ze op basis van hun eigenschappen. Het is echter mogelijk dat de identificatie en naamgeving van planten in de loop van de tijd zijn geëvolueerd, en dat de gebruikelijke namen die we tegenwoordig gebruiken mogelijk niet direct overeenkomen met de namen die in historische teksten werden gebruikt.  

Rembert Dodoens 

Herderstasje wordt wel al beschreven in Dodoens’ “Cruydeboeck” samen met het gebruik en de eigenschappen ervan. Rembert Dodoens (1517–1585) was een Vlaamse arts en botanicus die bekend stond om zijn invloedrijke werk op het gebied van plantkunde. Eén van zijn belangrijkste bijdragen was de publicatie van “Cruydeboeck”, voor het eerst gepubliceerd in 1554. Dit werk, later vertaald in verschillende talen, beschreef een grote verscheidenheid aan planten en hun toepassingen.

Nicholas Culpepper

Nicholas Culpepper* (1616-1654)  beschrijft in zijn ‘Complete Herbal’ ook de medicinale toepassingen van het herderstasje zoals die in zijn tijd bekend waren. Het is de  beste beschrijving die ik kon vinden van het gebruik ervan in de traditionele kruidengeneeskunde. 

https://www.gutenberg.org/files/49513/49513-h/49513-h.htm
De tekening van het herderstasje is te vinden op plaat 17 (Shepherd’s purse), de beschrijving op pagina 171.

“It is under the dominion of Saturn, and of a cold, dry, and binding nature, like to him. It helps all fluxes of blood, either caused by inward or outward wounds; as also flux of the belly, and bloody flux, spitting blood, and bloody urine, stops the terms in women; being bound to the wrists of the hands, and the soles of the feet, it helps the yellow jaundice. The herb being made into a poultice, helps inflammations and St. Anthony’s fire. The juice being dropped into the ears, heals the pains, noise, and mutterings thereof. A good ointment may be made of it for all wounds, especially wounds in the head.”

* Nicholas Culpeper (18 oktober 1616 – 10 januari 1654) was een Engelse botanicus, kruidkundige, arts en astroloog. Zijn boek ‘The English Physitian (1652), later genoemd ‘Complete Herbal (1653), is een belangrijke bron over het medicinaal gebruik van kruiden, zoals bekend in de 17de eeuw.  Het is één van de meest gedetailleerde werken over medische astrologie in het vroegmoderne Europa.

Herderstasje

 

Herderstasje met de kenmerkende zaadjes in de vorm van een omgekeerd hartje of tasje.

Geneeskrachtig

Het is inderdaad vaatvernauwend, bloedstelpend, laxerend en versterkt de darmwanden.
Kruidenthee van de plant kan gebruikt worden bij overvloedige menstruatie, bloedende aambeien, neusbloedingen en bloedingen van het tandvlees; om ingewandsspieren te verstevigen bij verslapping van de peristaltiek. Vroeger werd het ook gebruikt om weeën op te wekken tijdens een bevalling.

(Bron: Genezende planten, Bruno Vonarburg, Artis-Historia, 1987)

 “Herderstasch mag in geen huis ontbreken wegens zijn voortreffelijkheid.”   Dit schrijft Broeder Aloysius (leerling van de beroemde Monseigneur Kneipp) in zijn standaardwerk “Troost der zieken” (1911). Hij beschrijft hierin ruim 300 geneeskrachtige planten met een grote verzameling huismiddelen van allerlei aard. 

Herderstasje is inderdaad een probaat middel tegen bloedingen.  Als bewijs geeft hij het volgende voorbeeld:

“Een heer had een hevig neusbloeden; al wat men aangewend had, scheen niets te baten; men vreesde voor zijn leven. Geen raad wetende, kwam men beangstigd tot mij. Ik raadde het kruidje Herderstasch aan: men hechtte geen geloof aan mijn woorden, daar men het al tevergeefsch beproefd had.  Ik vermoedde aanstonds, dat men verouderde kruiden gebruikt had, liet een sterk aftreksel klaar maken, dit den patiënt opsnuiven en ook een kopje innemen. Bijna ogenblikkelijk hield het bloeden op.”

Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd het herderstasje als het ware herontdekt. Gezien het grote tekort aan medicijnen moesten de dokters en deskundigen op zoek naar alternatieven.  Vandaar dat het herderstasje gebruikt werd bij de behandeling van gewonden. 

Goed voor het bloed

Herderstasje werkt regulerend op bloedsomloop en bloeddruk. Dit betekent dat bij diegene met een te lage bloeddruk de bloeddruk zal verhogen en omgekeerd. De plant zou ook helpen bij hevige menstruele bloedingen en bij bloedingen na een bevalling.

Verder is het herderstasje ook werkzaam bij maagpijn, wekt de eetlust op en stimuleert de spijsvertering. Ook zou het spierversterkend werken en helpen bij bekkeninstabiliteit.

Uitwendig wordt het herderstasje gebruikt in een zalf of tinctuur bij bloedende verwondingen.

Een homeopathisch middel, gemaakt van de verse plant, wordt gebruikt om neusbloedingen en menstrtatiebloedingen te behandelen.

Er zijn verschillende producten (o.a. tincturen) in de handel verkrijgbaar op basis van herderstasje. Capsella Bursa-Pastoris heeft een gunstige invloed op de circulatie doordat deze plant bloedstelpende eigenschappen bezit.

Deze plant wordt traditioneel gebruikt bij bloedingen van de neus.  Kan ook gebruikt worden bij sterke menstruatie.

Waarschuwing

Nooit gebruiken tijdens de zwangerschap. Mensen die in het verleden nierstenen hebben gehad moeten voorzichtig zijn met het gebruik van dit kruid. Dit kruid is in welke bereidingsvorm dan ook niet langer dan een jaar houdbaar.  De hele plant inclusief de wortel, oogsten voordat de zaden rijp zijn. Slechts gebruiken onder toezicht van een arts! Te veel van dit kruid kan verlammend werken op het centraal zenuwstelsel.

Bij gebruik van een te grote hoeveelheid kunnen vergiftigingsverschijnselen optreden. Planten die op vochtige plaatsen groeien, worden vaak aangetast door de schimmel (Cystopus candidus) die een witte laag op de planten vormt. Zulke exemplaren mogen niet worden verzameld. 

(Bron: http://plantaardigheden.nl/plant/beschr/gonnve/herderstasje.htm)

Disclaimer

De auteurs van deze website geven geen enkele garantie, expliciet of impliciet, met betrekking tot de uiteindelijke resultaten die worden verkregen door de informatie van deze website toe te passen.  Het gebruiken en consumeren van de beschreven producten gebeurt op eigen risico.

De auteurs zijn niet verantwoordelijk voor misbruik of verkeerde identificatie van een plant, of voor alle gevolgen voor uw gezondheid – of die van anderen – die daaruit kunnen voortvloeien.
Lees de volledige disclaimer op: https://www.stadsplanten.be/disclaimer-2/

Bronnen en meer informatie

https://www.herbrally.com/monographs/shepherds-purse

https://www.botanical.com/botanical/mgmh/s/shephe47.html

https://www.purplesage.org.uk/profiles/shepherdspurse.html

https://www.vanbruggenthee.nl/losse-thee/gezondheid/herderstasje-thee/

https://www.hunebednieuwscafe.nl/2017/10/herderstasje-onkruid-ook-groente-en-medicijn/

https://www.schwabepharma.be/plantenlexicon/detail/plant/herderstasje/

Ghalandari S et al (2017). Effect of hydroalcoholic extract of Capsella bursa pastoris on early postpartum hemorrhage: A clinical trial study. Journal of Alternative and  Complementary Medicine 23, 794‐799.

Harig knopkruid… “mijn man slaapt!”

Harig knopkruid… “mijn man slaapt!”

Het harig knopkruid (Galinsoga quadriratiat) is een plant uit de composietenfamilie De soort behoort met het ook in Vlaanderen veel voorkomend kaal knopkruid (Galinsoga parviflora) tot de knopkruiden.  Galinsoga is vernoemd naar Don Mariano Martinez de Galinsoga (1766–1797), directeur van de botanische tuin te Madrid. 

Rozenbottels … superfood

Rozenbottels … superfood

Drie soorten Er zijn drie soorten rozen die rozenbottels voortbrengen. De hondsroos of Rosa canina wordt zowat een à 3 meter hoog. Ze bloeit van juni tot en met juli met een wonderlijke zoete geur. De bloemen zijn wit tot roze en zijn 1,5 à 2 cm 

Klein glaskruid – Parietaria judaica

Klein glaskruid – Parietaria judaica

Wie door Brugge wandelt en ziet hoeveel klein glaskruid op de oude kademuren van de reien en op de stoep voorkomt, vermoedt wellicht niet dat we hier te doen hebben met een plant die in Vlaanderen als zeldzaam te boek staat. Het is een echte urbane plant.

Het is er vooral bekend van oude abdijen en de stadskernen van historische steden zoals Ieper, Gent, Kortrijk, Brugge, Mechelen, Lier en Antwerpen. Verder is het vooral aan te treffen op stenige oeververstevigingen langs de Schelde en in de duinen van de Westkust.

(Bron: Ecopedia)

Piepkleine bloempjes

Glaskruid is een plant uit de brandnetelfamilie, de Urticaceae, maar mist de brandharen van haar familielid. Het zal u moeilijk vallen om de roze bloempjes te ontdekken want ze zijn echt “piep”klein. Een loepje laat u de details ontdekken, en niet zelden ziet u op de stengels dan tegelijk tal van bladluizen zitten.

De minuscule bloempjes van het klein glaskruid
Naamgeving

Parietaria komt van het Latijnse ‘paries’, hetgeen ‘muur’ of ‘wand’ betekent. Vandaar het gezegde ‘aut intra parietes’ (binnen de vier muren). Niet verwonderlijk dus dat  de plant op muren groeit. Judaica komt van Judea, een bergstreek in Israël.

De naam laat het al een beetje vermoeden: vroeger werd het kruid gebruikt als poetsmiddel voor glas en kristal.

Klein glaskruid wordt 10-60 cm hoog en heeft een liggende of opstijgende, gevulde, meestal sterk vertakte stengel. Op de stengels, de bladnerven en onderkant van de bladeren zitten roze of rode haren. De eironde bladeren zijn 2-5 cm lang en hebben een korte, spitse top. Wanneer de plant in de schaduw staat kan ze sterk lijken op groot glaskruid. De bladeren kunnen dan zelfs groter dan 5 cm zijn.

Mieren, die verlekkerd zijn op het “mierenbroodje”, zorgen mee voor de verspreiding van de zaden.

Klein glaskruid is een echte zuiderling. Zij komt oorspronkelijk uit Zuid-Europa en Azië. Door de Romeinen is dit plantje ingevoerd, waarschijnlijk als geneesmiddel. Het werd – net als salie – ook als rookplant gebruikt om de duivel of boze geesten uit het huis te verjagen. 

Groot glaskruid

Naast klein glaskruid bestaat er inderdaad ook groot glaskruid (Parietaria officinalis). Groot glaskruid heeft – in tegenstelling tot zijn kleinere broer – een holle stengel. In België staat het groot glaskruid op de Rode lijst als zeer zeldzaam. Ik zag het nog maar één keer in het wild, in Sint-Kornelius-Horebeke. ‘Officinalis’ verwijst al meteen naar het feit dat groot glaskruid vroeger medicinaal gebruikt werd en in elke apotheek voorradig was.

Geneeskrachtige eigenschappen van glaskruid (Parietaria)

Hoewel het  één van de vroegste en actiefste verwekkers van hooikoorts is, levert het vooral middeltjes tegen hoest, wonden en kneuzingen. Een kompres van gemalen bladeren van groot glaskruid heeft kalmerende werking op de oppervlakkige brandwonden. Verder werd het in de traditionele kruidengeneeskunde uitwendig toegepast op aambeien, kneuzingen, wonden, ontstekingen en zweren. Het is één van de beste planten als het erom gaat om de urineproductie te verhogen.

Klein glaskruid
Zuiveringsmiddel

De volledige bloeiende plant wordt  als diureticum gebruikt. Twee tot drie infusies per dag zijn voldoende bij aandoeningen waarbij het nuttig is om vocht uit het lichaam te verdrijven.

Door de plasfunctie te bevorderen verwijderen we tegelijk afvalstoffen die zich in de gewrichten hebben opgehoopt, waardoor de pijnlijke symptomen van reuma worden verbeterd. In dat opzicht is parietaria (vooral de officinalis) een geweldig zuiveringsmiddel.

Het is ook zeer doeltreffend bij de behandeling van o.a. nierstenen omdat het verhogen van de urine voorkomt dat mineralen in de nieren worden vastgehouden met steenvorming tot gevolg. 

Het is ook nuttig bij de behandeling van blaasontstekingen omdat het de weefsels van dit orgaan verzacht.

Naast zuiverende en verzachtende eigenschappen is het ook gunstig gebleken bij de ondersteunende behandeling van bronchiale aandoeningen en astma. 

Uitwendig wordt het gebruikt voor het verminderen van ontstekingen en en het verlichten van pijn ten gevolge van tendinitis of peesontsteking. Daarvoor brengt u een compres aan van de infusie.
De infusie kan ook vervangen worden door een tinctuur. In dit geval worden er dagelijks 40 druppels ingenomen.

Een infusie bereiden

Voeg 20 g van de bovengrondse delen van deze plant toe aan een liter gekookt water en laat het gedurende 12 minuten in contact komen. Daarna wordt het geheel gefilterd, waardoor er een vloeistof wordt gemaakt waarvan je na de hoofdmaaltijden van de dag een kopje kunt drinken.

Culinair

Pariëtaria is een eetbaar wild kruid. De bladeren van deze plant, met name jonge scheuten, kunnen als groente worden gegeten en zijn zeer rijk en nuttig met veel mineralen en alle geneeskrachtige eigenschappen.

Gemengde soepen van pariëtaria en brandnetel (Urtica dioica) zijn bijzonder nuttig als een uitstekend diureticum voor planten met vergelijkbare eigenschappen die samen de kracht ervan vergroten.

Er zijn geen gevallen van toxiciteit gemeld bij het gebruik van deze plant, met uitzondering van zeer weinig mensen die gevoelig zijn voor de bestanddelen. Houd er echter rekening mee dat stuifmeel verantwoordelijk is voor veel luchtwegallergieën in steden en dorpen. Hij wordt beschouwd als de oorzaak van veel gevallen van hooorts en allergie. Mensen die een allergische ademhalingsreactie op de luchtwegen kunnen vermoeden, moeten dus het contact met glaskruid vermijden.

Klein glaskruid op een trapje tegen een huisgevel te Brugge
Bronnen en meer informatie

https://nl.wikipedia.org/wiki/Klein_glaskruid

https://www.floravannederland.nl/planten/klein_glaskruid/

https://waarnemingen.be/species/7146/

https://www.plantennamen.info/nederlandse-namen/klein-glaskruid-parietaria-judaica

Medicinaal gebruik van brandnetel 

Medicinaal gebruik van brandnetel 

Stout onkruid Het eerste wat ik te horen kreeg toen ik als peuter een brandnetel aftrok om te proeven of hij lekker smaakte was: “Pas op! Pas op!”. Moeder suste nadien haar schreiende eerstgeborene met zoentjes op de geprikte huid. “Stoute brandnetel!”, fluisterde ze in