15 augustus 2026

Kruidenwijding te Damme

Op 15 augustus, het feest van Onze-Lieve-Vrouw-Tenhemelopneming, vindt in de Onze-Lieve-Vrouwekerk van Damme jaarlijks de ‘Cruydenwijdinghe’ plaats. Als iemand die zich al jarenlang verdiept in wilde planten en de verhalen, gebruiken en tradities die ermee samenhangen, spreekt deze bijzondere viering mij bijzonder aan. Hier komen immers twee werelden samen die voor mij nauw met elkaar verbonden zijn: natuur en tradities.

De precieze oorsprong van de kruidenwijding is moeilijk in één verhaal te vatten. Het gebruik maakt deel uit van een oude Europese volkscultuur waarin planten een belangrijke rol speelden in het dagelijks leven. Ze dienden als voedsel en geneesmiddel, maar werden ook gebruikt bij rituelen en als bescherming tegen ziekte en onheil. De Keltische oogstfeesten werden rond 15 augustus afgesloten, wanneer de graanoogst binnen was. Met de verspreiding van het christendom verdwenen dergelijke gebruiken niet noodzakelijk. Ze kregen vaak een plaats binnen de christelijke kalender en werden verbonden met de liturgie. Zo raakte de kruidenwijding in verschillende streken verbonden met het feest van Maria-Tenhemelopneming, een dag die bovendien op het einde van de oogsttijd valt.

Ruim veertig jaar geleden, in 1985, werd deze oude traditie te Damme nieuw leven ingeblazen door de toenmalige pastoor Robert Verduyn, op initiatief van de Damse letterkundige en cultuurhistorisch geïnteresseerde Fernand Etienne.

We woonden de ‘Cruydenwijdinghe’ bij en hadden na de viering een boeiend gesprek met de huidige gangmakers, priester Pradip Smagge en mevrouw Mieke Cocquyt. Samen met een team van enthousiaste vrijwilligers verzamelden zij de kruiden en zorgden ze voor de sfeervolle aankleding van de kerk. Het verzamelen van de kruiden was, gezien de hitte van de voorbije dagen, zeker geen vanzelfsprekende opdracht.

Priester **Pradip Smagge** en mevrouw **Mieke Mieke Cocquyt**.

*De enthousiaste groep vrijwilligers bij het versieren van de kerk*

Alle kruiden werden in Damme en omgeving verzameld en vervolgens samengebonden tot een bundeltje, een kruidenwis. Dankzij de prachtige zomer van dit jaar zijn ze ongetwijfeld doordrongen van de warme energie van de zon. Een welgemeende proficiat aan alle vrijwilligers die de kruiden verzamelden en de kruidenwis met zorg samenstelden.

Alle aanwezigen kregen na afloop een kruidenwis mee naar huis.

Dit jaar werd gekozen voor zeven verschillende kruiden, die elk hun eigen betekenis en symboliek hebben.

*Foto © Pastorale Eenheid Groene Weiden*

1. Boerenwormkruid: geluk en een lang leven
2. Rozemarijn: geheugen en helderheid
3. Duizendblad: genezing en intuïtie
4. Hemelsleutel: aanpassingsvermogen
5. Koren: rijkdom en vruchtbaarheid
6. Salie: wijsheid en bescherming
7. Lavendel: zuiverheid en liefde

Wie deze gezegende kruidenwis in huis hangt ontvangt bescherming tegen ongelukken en ruzie tijdens de donkere wintermaanden.
De kruidenwis beschermt tegen negatieve invloeden van buitenaf.

Maar de betekenis van de kruidenwis ligt niet alleen in de afzonderlijke planten. Door ze samen te brengen ontstaat een symbolisch geheel waarin de mens zijn dankbaarheid uitspreekt voor de gaven van de aarde en tegelijk om bescherming en zegen vraagt. De wijding verbindt zo het aardse met het hemelse, de plantenwereld met het geloof.

Voor velen is de kruidenwijding in Damme dan ook meer dan een mooi stukje folklore. Het is een levend ritueel waarin een oude eerbied voor de plantenwereld nog altijd voelbaar is. De kruidenwis herinnert ons eraan dat wilde planten niet alleen deel uitmaken van onze natuur, maar ook van onze geschiedenis en ons culturele en religieuze erfgoed.

Gebed over de kruiden

Tijdens de wijding van de kruiden las priester Pradip Smagge dit mooie gebed:

Kruidenwijding (gebed naar het Rituale Romanum)

“God van liefde, Schepper van al wat zichtbaar en onzichtbaar is,
U hebt niets zonder doel geschapen: zegen deze kruiden,
uit de aarde gegroeid tot nut van mens en dier.
U liet deze kruiden en gewassen groeien en bloeien,
elk met hun geur en kleur, eigen aard en vruchtbaarheid.
Elk kruid heeft zijn eigen taak:
als voedsel, als smaakmaker,
als geneeskrachtig middel
of als bescherming tegen ziekte en onheil.
Wij vragen U deze kruiden, veldbloemen
en graangewassen in uw goedheid te zegenen,
zodat zij, naast hun natuurlijke kracht die U gaf,
door uw zegen vervuld worden met uw liefdevolle genade.
Mogen zij in uw naam gebruikt worden voor mens en dier
en bescherming bieden tegen alle ziekte en onheil. “