Gewone versus gekroesde melkdistel
Gewone melkdistel versus gekroesde melkdistel
Maand: mei 2026
With a little help from my friends
In 1967 klonk het al zo treffend bij The Beatles: “With a Little Help from My Friends”. Het nummer verscheen op het legendarische album Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band (juni 1967), gezongen door Ringo Starr, en groeide uit tot een van de meest herkenbare albumtracks van de jaren …
Exoten in het Vlaamse stadslandschap
Kleinbloemige amsinckia (Amsinckia micrantha)
De kleinbloemige amsinckia is in Vlaanderen een exoot en wordt beschouwd als een neofyt: een plantensoort die via menselijke activiteit in onze streken is terechtgekomen, vermoedelijk samen met zaaizaad of graanimport. De plant is oorspronkelijk afkomstig uit Noord-Amerika, is in Vlaanderen zeldzaam tot schaars aanwezig.
Herkomst en verspreiding
Waarschijnlijk bereikte de soort onze streken als onopvallende meereiziger in landbouwtransporten. In tijden waarin zaden nog weinig gecontroleerd werden, konden planten zich ongemerkt over grote afstanden verplaatsen.
De eerste meldingen in Vlaanderen dateren uit de 20e eeuw, een periode waarin internationale handel en goederenstromen sterk toenamen. Vandaag wordt ze vooral aangetroffen op plaatsen waar de bodem geregeld verstoord wordt:
- langs wegen
- op braakliggende terreinen
- in stedelijke hoekjes
Ook in de omgeving van infrastructuurzones, zoals de havengebieden rond Gent, duikt ze af en toe op.
Ecologische betekenis
De soort verschijnt soms tijdelijk en lokaal wat talrijker, maar verdwijnt ook weer wanneer de omstandigheden veranderen. Ze vormt geen stabiele populaties en wordt in Vlaanderen niet als invasief beschouwd. Men kan haar eerder zien als een bescheiden, tijdelijke gast in het stedelijke en industriële landschap.
Familie en bouw
Amsinckia micrantha behoort tot de ruwbladigenfamilie (Boraginaceae). Dat is meteen zichtbaar:
- stengel en bladeren zijn dicht behaard met stijve, ruwe haren
- bladeren zijn smal tot lancetvormig en spits toelopend
- de plant oogt wat ruw en stekelig
De bloeiwijze is typisch schorpioïde: aanvankelijk opgerold, daarna geleidelijk ontvouwend.
- zeer kleine gele bloempjes (enkele millimeters)
- buisvormige kroon met vijf korte lobben
- donkere bloemhartzone
- na bloei ontstaan kleine nootjes als vrucht
De plant wordt meestal 20 tot 60 cm hoog en heeft een los vertakte, ijle groei. Ze groeit snel, bloeit rijk en zet overvloedig zaad.
Muurfijnstraal (Erigeron karvinskianus)
Erigeron karvinskianus is eveneens een exoot in Vlaanderen, maar met een ander verhaal: het is een ingeburgerde sierplant die uit tuinen is verwilderd.
De soort komt oorspronkelijk uit Mexico en Midden-Amerika en werd in Europa ingevoerd als sierplant, vooral voor rotstuinen en stadstuinen. Vanuit deze aanplantingen kon ze zich geleidelijk uitbreiden naar het stedelijk milieu.
De eerste meldingen in het wild dateren van rond het jaar 2000, met een eerste vaststelling op oude muren langs de Leie in Kortrijk. Daarna volgden waarnemingen in onder meer Brugge en andere Vlaamse steden. Sindsdien heeft de muurfijnstraal vooral in Brugge een explosieve uitbreiding gekend.
Ecologie en standplaats
Erigeron karvinskianus is typisch een plant van het stedelijk microklimaat. Ze groeit vooral:
- op warme, droge muren
- in voegen van bestrating
- op beschutte, stenige standplaatsen
- vaak in zon tot halfschaduw
Ze vermijdt echte natuurgebieden en blijft sterk gebonden aan een stedelijke omgeving.
Verspreiding en status
Sinds haar eerste vaststellingen is de soort duidelijk toegenomen in het Vlaamse stadsbeeld. Ze profiteert van:
- zachte winters in steden
- stenige, droge groeiplaatsen
- gebrek aan concurrentie op muren en voegen
Toch blijft haar verspreiding beperkt tot stedelijke habitats. Ze wordt in Vlaanderen niet als invasief beschouwd, omdat ze geen schade veroorzaakt aan inheemse ecosystemen en zich niet agressief in natuurgebieden verspreidt.
Slotbeschouwing
Beide soorten tonen hoe het Vlaamse landschap voortdurend verandert, vaak zonder veel ophef. Sommige planten komen als toevallige meereizigers binnen, andere ontsnappen uit tuinen en vinden langzaam hun plaats in de stad.
Wat ze gemeen hebben, is hun aanwezigheid in een wereld die altijd in beweging is — tussen steen, mens en natuur, waar oude en nieuwe flora elkaar blijven ontmoeten.
Bronnen en meer informatie
https://nl.wikipedia.org/wiki/Kleinbloemige_amsinckia
https://waarnemingen.be/species/6414
Link naar de 16 meest recente artikelen
- Gewone versus gekroesde melkdistel
- With a little help from my friends
- Exoten in het Vlaamse stadslandschap
- Mannelijke vs. vrouwelijke brandnetels
- Links naar andere websites
- Gevlekt longkruid – Pulmonaria officinalis
- De kastanjelaan
- Een plantensafari langs verborgen plekjes in Brugge
- Herik
- Muurbloem
- Raapzaad of koolzaad?
- Muursla
- Een dag in het spoor van natuurfotograaf Nic Carsauw
- De schoonheid van wiskunde in de natuur
- Vingergras sp.
- Steenkruidkers – een plant met een verrassend verhaal
Mannelijke vs. vrouwelijke brandnetels
De grote brandnetel (Urtica dioica) is tweehuizig. Dat betekent dat er afzonderlijke mannelijke en vrouwelijke planten bestaan.Een plant draagt dus óf alleen mannelijke bloemen, óf alleen vrouwelijke bloemen.Later zullen we het daar nog uitgebreider over hebben. De bestuiving gebeurt door de wind. Daarom moeten de bloemen …
Gevlekt longkruid – Pulmonaria officinalis
Gevlekt longkruid is een bescheiden maar opvallende voorjaarsplant die al eeuwenlang wordt gewaardeerd om haar plaats in de kruidengeneeskunde. De naam Pulmonaria verwijst naar de longen, terwijl de soortaanduiding officinalis aangeeft dat de plant vroeger een erkende plaats had in de apotheek of kruidkamer (officina). Met andere woorden: het gaat om een plant die traditioneel als geneeskrachtig werd beschouwd.
Signatuurleer: een oude blik op geneeskracht
In vroegere tijden zocht men naar aanwijzingen in de natuur zelf om de werking van planten te begrijpen. Deze benadering staat bekend als de signatuurleer. Het Latijnse signum betekent “teken”, en men geloofde dat God of de natuur zulke tekens had aangebracht om de mens te helpen.
Plinius de Oudere (70 n. Chr.) beschreef Lithospermum (parelzaad) als volgt: de zaden zijn zo mooi als de beste edelstenen. Hij zag in deze plant een middel tegen nierstenen.
De Zwitserse arts en alchemist Paracelsus (1493-1541) verdiepte zich in deze materie en ontwikkelde een andere visie in een volledig nieuw denkkader.
Jacob Böhme (1575-1624) was overtuigd dat God bepaalde tekenen aan planten en dieren gaf om de mens te laten zien waarvoor hij ze had bedoeld.
Nicolas Pulper (1616-1654) verbond geneesplanten met de planeten.
Er waren ook tegenstanders die de signatuurleer als verwerpelijk beschouwden zoals de plantkundige Rembert Dodoens (1517-1885).
Ook de grondlegger van de homeopathie Samuel Hanemann (1755-1843) was een heftige tegenstander.
Met de huidige technologie weten we dat de plant een bron is van vitamine B en C, maar ook van de mineralen silicium, kalium, calcium en ijzer. Allemaal stoffen die weerstandsverhogend en opbouwend voor het lichaam zijn. Dus die voorouders van ons waren zo gek nog niet.
Botanische kenmerken
Gevlekt longkruid groeit van nature op vochtige, schaduwrijke plaatsen zoals bosranden, houtkanten en grachten, bij voorkeur op kleigrond.
De plant is goed herkenbaar aan:
- een hoogte van 15 tot 30 cm
- een kruipende, stevige wortelstok
- ruw behaarde, ovaalvormige bladeren met opvallende witte vlekken
- klokvormige bloemen die eerst roze zijn en later verkleuren naar paarsblauw
- een bloeiperiode van maart tot mei
Door haar wortelstok kan de plant zich vrij snel uitbreiden en dichte pollen vormen. Ze bevat bovendien een aanzienlijk gehalte aan mineralen, waaronder silicium.
Traditioneel en medicinaal gebruik
In de volksgeneeskunde werd gevlekt longkruid vooral ingezet bij aandoeningen van de luchtwegen. De plant bevat slijmstoffen die verzachtend werken op keel en bronchiën.
Toepassingen zijn onder meer:
- verlichting bij droge hoest en bronchitis
- verzachting van geïrriteerde luchtwegen
- ondersteuning bij chronische longklachten
Daarnaast hebben de aanwezige looistoffen een samentrekkende werking, wat het gebruik verklaart bij:
- diarree
- aambeien
- kloven en winterhanden of -tenen
De mineralen dragen bij aan de ondersteuning van het bindweefsel.
Enkel de bovengrondse delen van het bloeiend kruid worden gebruikt….
In de volksgeneeskunde wordt het kruid toegepast bij keelpijn, heesheid, hoest en slijmophoping. Bij buikloop en diarree en bij blaasklachten drinkt men longkruidthee.
Bereiding en gebruik
Traditioneel worden de bladeren tijdens de bloei geoogst en gedroogd.
- Infusie (thee): 30 à 40 gram gedroogd blad per liter water, kort koken, 10 minuten laten trekken en zeven
- Gebruik: 3 tot 4 koppen per dag
- Moedertinctuur: doorgaans 3 × 30 druppels per dag
In oudere kruidenmengsels werd longkruid vaak gecombineerd met planten zoals tijm, venkel en duizendguldenkruid.
Slotbeschouwing en waarschuwing
Gevlekt longkruid draagt een rijke traditie met zich mee, waarin oude inzichten en praktijkervaring samenkomen. Tegelijk heeft de moderne wetenschap aangetoond dat niet alle historische toepassingen zonder meer betrouwbaar zijn.
Disclaimer: Deze site vervangt geen deskundig advies voor medische behandeling. Raadpleeg altijd een deskundig zorgverstrekker of arts. Ook wat betreft de op deze website aangeboden culinaire recepten mag u deze niet beschouwen als deskundig advies. Daarvoor dient u zich te richten tot een gehomologeerde arts, fytotherapeut of diëtist.
Broeder Yvan Jacques
Dit artikel werd ons aangeleverd door broeder YVAN JACQUES
Broeder Yvan Jacques werd geboren in Brugge op 6 maart 1954. Samen met Andreas Vanvlasselaer stichtte hij op 13 augustus 1980 het monasterium Mariakluizen in Brakel-Zegelsem.
Deze gemeenschap is een semi-kluizenaarsgemeenschap, geïnspireerd door de traditie en geschriften van de eerste kluizenaars uit Egypte. Het monasterium heeft een oecumenisch karakter. Broeder Yvan is priester en abt-bisschop en leidt een seminarie dat openstaat voor vrouwen en mannen, ongeacht hun levensstaat.
Daarnaast volgde Broeder Yvan een herboristenopleiding bij Syntra in Aalst. Zijn belangstelling voor geneeskrachtige kruiden gaat echter al vele jaren terug en sluit aan bij de tradities van de middeleeuwse abdijen. Maandelijks stelt hij het tijdschrift GOM samen, een spiritueel en cultureel tijdschrift waarin telkens ook aandacht wordt besteed aan de medicinale en culinaire toepassingen van kruiden.
Bronnen en meer informatie
https://www.ecopedia.be/planten/gevlekt-longkruid
https://plantenvanhier.nl/soorten/gevlekt-longkruid.html
https://nl.wikipedia.org/wiki/Gevlekt_longkruid
https://nl.wikisource.org/wiki/Plantenschat/12
https://www.natuurpunt.be/soorten/planten-mossen-korstmossen/gevlekt-longkruidhttps://www.floravannederland.nl/planten/gevlekt_longkruid
Link naar de 16 meest recente artikelen
- Gewone versus gekroesde melkdistel
- With a little help from my friends
- Exoten in het Vlaamse stadslandschap
- Mannelijke vs. vrouwelijke brandnetels
- Links naar andere websites
- Gevlekt longkruid – Pulmonaria officinalis
- De kastanjelaan
- Een plantensafari langs verborgen plekjes in Brugge
- Herik
- Muurbloem
- Raapzaad of koolzaad?
- Muursla
- Een dag in het spoor van natuurfotograaf Nic Carsauw
- De schoonheid van wiskunde in de natuur
- Vingergras sp.
- Steenkruidkers – een plant met een verrassend verhaal
De kastanjelaan
In de meimaandIn de meimaand, in de meimaand,Als de vogeltjes zo zingen,Als de bloemen in de weideUit hun groene knopjes springen. Kastanjebomen staan,Een hele lange laan,Met kaarsjes spits en fijn,Te pronk in zonneschijn. In de meimaand, in de meimaand,Komt de zon met gouden stralen,Om de …
Een plantensafari langs verborgen plekjes in Brugge
Een plantenzoektocht op plekjes die meestal verborgen blijven voor de modale toerist.