16 augustus 2026

Wakker worden in de nazomer met het gefluister van de planten

“Laat je meevoeren in het gebruik, de geschiedenis en de magie van de flora tijdens een wandeling van circa 3,5 kilometer. Proef van het lekkers dat wilde planten ons al eeuwen geven.”

Dit lazen we op de uitnodiging van Katrien Cattoor – hart en ziel van De Kruidenspiegel – voor een plantenwandeling in Brugge op 16 augustus. Reden genoeg om inderdaad vroeg wakker te worden en om 8uur aan de Poertoren te Brugge te staan, waar een groepje enthousiaste deelnemers al klaar stond om te vertrekken.

Hier kruisen kruidenkennis, intuïtie, traditie en verhalen

Een plantenwandeling met Katrien is eigenlijk een echte totaalbelevenis. Ze vertelt niet alleen over de botanische kenmerken van planten, maar vertrekt vooral vanuit hun verhaal. En juist dat spreekt mensen bijzonder aan.

Elke plant heeft immers zijn eigen verhaal: waar hij groeit, hoe hij zich aanpast aan zijn habitat en hoe hij vroeger – en in sommige gevallen vandaag nog – ritueel, medicinaal of culinair werd gebruikt.

Dat laatste bracht Katrien ook letterlijk in de praktijk. Voor alle deelnemers bakte ze heerlijke wafeltjes met vijgenblad en vlierbloesem, en zuurdesembrood met berenklauwzaad en blad van fluitenkruid.

Ook de dorstige wandelaar werd niet vergeten. Er was verfrissende ijskruidenthee van hibiscus, citroenmelisse, kattenkruid, gember, rozemarijn en frambozenblad, naar een recept van Astrid Jongbloed.

En alsof dat nog niet genoeg was, werd de ochtendwandeling om half twaalf feestelijk afgesloten met een aperitief: mispellikeur en een dubbele meidoornlikeur, bereid met zowel de bloesem als de bessen. Twee bijzondere drankjes die heerlijk smaakten en de plantenwandeling een bijzonder smakelijk slot gaven.

Maar uiteraard werd er tijdens de plantenwandeling niet alleen gegeten en gedronken. Op een relatief beperkte oppervlakte in de omgeving van het Minnewater in Brugge passeerden tientallen wilde planten, bomen en struiken de revue. Sommige vertrouwd, andere – ook voor mij – een ware openbaring.

Af en toe hadden planten zich bovendien in een verborgen hoekje verscholen. Het werd daardoor soms een echte ontdekkingstocht om ze te vinden: hondspeterselie, brunel, gewone waternavel, teunisbloem, glad walstro en gewone berenklauw bijvoorbeeld.

En ondanks de extreme hitte van de voorbije dagen, die de natuur helaas zwaar op de proef heeft gesteld, werd opnieuw duidelijk hoe verbazingwekkend weerbaar planten kunnen zijn. Wilde chicorei, grote kattenstaart, engelwortel, heermoes, Japanse duizendknoop, wilde peen, zwart tandzaad, watermunt, knoopkruid, varkensgras, melganzevoet, groene amarant, ratelaar, engelwortel, smalle weegbree, leverkruid, jacobskruiskruid, wolfspoot, bijvoet, venkel, grote kattenstaart, boerenwormkruid, grote klis, brandnetel, venkel, gewoon biggenkruid, bezemkruiskruid, smeerwortel en harig wilgenroosje groeiden en bloeiden alsof er van een hittegolf geen sprake was geweest. Wat een doorzetters!

Een aantal van deze soorten zijn uiteraard echte oeverplanten en kunnen profiteren van het water dat in hun onmiddellijke omgeving nog beschikbaar is. Toch blijft het indrukwekkend om te zien hoe planten zich weten aan te passen en zelfs onder moeilijke omstandigheden hun eigen weg blijven gaan.

Katrien besteedde ook aandacht aan het medicinale gebruik van planten, bijvoorbeeld voor het maken van zalven, maceraten en tincturen. Tegelijkertijd benadrukte ze dat je daar niet zomaar op eigen houtje mee aan de slag moet gaan. Een degelijke opleiding tot herborist is noodzakelijk om planten op een verantwoorde manier te kunnen gebruiken.

Een absolute voorwaarde is bovendien dat je een plant voor honderd procent correct kunt determineren. Sommige soorten hebben immers sterk gelijkende lookalikes, waardoor vergissingen niet uitgesloten zijn. Dat geldt bijvoorbeeld voor hondspeterselie en gevlekte scheerling, twee planten waarbij een verkeerde determinatie ernstige gevolgen kan hebben.

Daarnaast zijn er ook planten die van nature giftig zijn. Denk maar aan doornappel, Italiaanse aronskelk en zwarte nachtschade. Vooral de opvallende bessen kunnen een gevaar vormen: jonge kinderen kunnen ze gemakkelijk voor snoepjes aanzien. Het is dan ook belangrijk om kinderen al vroeg te leren dat je onbekende planten en bessen nooit zomaar mag plukken of opeten.

Plantenkennis is mooi en boeiend, maar vraagt tegelijk respect, kennis en de nodige voorzichtigheid.

Uiteraard zijn bomen ook planten, en dus kwamen ook die uitgebreid aan bod. Katrien gaf me de gelegenheid om een aantal verhalen over de populier te vertellen. Zelf had ze het onder meer over de linde, wilg, tamme kastanje, eik, lijsterbes, sneeuwbes, ginkgo, meidoorn, haagbeuk, rode en gele kornoelje, vlier, hazelnotenboom, moerbeiboom en mispel.

Stuk voor stuk zijn het bomen en struiken waar je gemakkelijk een uurtje “een boompje” over kunt opzetten. En toch vloog de tijd voorbij. Voor we het goed en wel beseften, was een wandeling die in alle vroegte om 8 uur ’s morgens was begonnen alweer afgelopen. De klok sloeg twaalf uur.

Alle deelnemers waren enthousiast en bijzonder tevreden. Het was een boeiende ochtend vol plantenverhalen, ontdekkingen, geuren, smaken en verrassingen.

Dat smaakt – letterlijk én figuurlijk – naar meer.

Tot een volgende keer, Katrien!