Momenteel vind je in nagenoeg elk straatje de kleine veldkers (Cardamine hirsuta); hetzij langs een gevelrij, in de straatgoot of in een (wat verwilderd) plantsoentje. Vandaag had ik wel erg veel geluk, want op een stukje braakliggend land stond een hele vegetatie van de kleine …
Langs de steegjes en tussen de gevels van de stad fladdert de zandraket vrolijk rond. Het is zo’n onopvallend wezentje dat je het gemakkelijk over het hoofd ziet als je last hebt van ‘plantenblindheid’, hoe alomtegenwoordig het ook is. Met zijn kleine bladrozet en een …
Laat me je meenemen op een verrassende reis door het rijk van de korstmossen: Zwart-op-wit korst; en een uitstapje in de wereld van de miljoenpoten: het penseeltje (Polyxenus lagurus).
In een betoverend spel van kleuren en texturen, vindt dit korstmos meestal zijn thuis op de jonge bomen met een gladde schors. Maar het betovert soms ook bakstenen door zijn aanwezigheid. Onlangs trof ik in het stadcentrum aan op een oude, verweerde muur.
Uiteraard nam ik een aantal foto’s. Maar de verrassing kwam pas toen ik – eenmaal thuisgekomen – de foto’s bekeek. Op de macro-foto’s waren namelijk minuscule diertjes te zien die ik ter plekke, met het blote oog, niet meteen had opgemerkt.
Ik wist aanvankelijk niet wat ik zag. Maar mijn kompaan en mede-redacteur Nic Carsauw wist mij te vertellen dat het om “het penseeltje” ging. Dit is geen insect. Deze soort behoort tot de klasse van de miljoenpoten, uit de familie van de Polyxenidae.
P. lagurus heeft een lengte van 3,2 tot 4,2 millimeter. Hij is licht- tot donkerbruin van kleur en heeft aan zijn po-ten en de zijkant van het lichaam bundels stekeltjes (borstels). De ‘miljoen’ pootjes beperken zich tot maximaal dertien paar.
Leefwijze
Ze hebben een nachtelijke levenswijze. De dieren leven in droogtemilieus tussen korstmossen op steen en schors. Het voedsel bestaat uit korstmos en algen. Het beestje kwam inderdaad haast uitsluitend op het korstmos voor. Bijzondere aanpassingen aan deze habitat zijn de mogelijkheid om waterdamp direct aan de lucht te onttrekken. Dieren die door uitdroging tot 20% gewicht verloren hebben kunnen binnen vijf uur herstellen zodra de relatieve luchtvochtigheid hoger is dan 85%.
Verdediging
Met de twee borstels aan het achtereinde kunnen ze zich verdedigen tegen mieren. Ze vegen de van weerhaken voorziene borstelharen af aan de aanvaller, waar ze blijven plakken. Voor de mieren is dat zo hinderlijk dat ze van de aanval afzien. In hun pogingen de haren van zich af te poetsen raken ze er soms alleen maar verder in verstrikt. Zwaar getroffen mieren komen er niet meer van vrij en sterven.
Voortplanting
Er bestaan parthenogenetische en zich geslachtelijk voortplantende vormen. Maagdelijke voortplanting of parthenogenese, een vorm van ongeslachtelijke voortplanting, is het verschijnsel dat vrouwtjes van bepaalde diersoorten nakomelingen kunnen krijgen zonder dat hier mannetjes aan te pas komen: maagdelijke vrouwtjes leggen spontaan eitjes of baren jongen.
De nakomelingen van maagdelijke voortplanting zijn gewoonlijk vrijwel uitsluitend vrouwtjes.
Niet giftig
Penseeltje is niet giftig en vormt meestal geen gevaar voor de gezondheid van de mens. Je hoeft je niet onnodig zorgen te maken indien je het in huis zou aantreffen. Ze kunnen wel eens in rieten daken voorkomen.
In de stadsjungle vind je momenteel één van de verborgen juwelen van de natuur: de “Kleine veldkers”. Dit kleine stoepplantje staat trots in bloei, tegen oude historische gevelmuren, in plantsoenen, in straatgoten en tussen de kieren van oude muren. De kleine veldkers, wetenschappelijk bekend als …
In de schaduw van een bos of in verborgen hoeken van een stedelijke begraafplaats, schuilt een mysterieus lid van de Cladoniaceae familie: bruin bekermos (Cladonia grayi). Geduldig wachtend, onthult het zich zelden aan het oog van de waarnemer. Maar wanneer het dat wel doet, is het …
De afgelopen dagen hebben we ons laten betoveren door de vroege bloei van de ‘Vroegeling’. Maar vandaag is het tijd om de schijnwerpers te richten op zijn metgezel, het bescheiden kandelaartje. Dit kleine plantje wordt vaak over het hoofd gezien, maar wie de moeite neemt om het te observeren, zal ontdekken dat het een ware schat is.
Naamgeving
Het kandelaartje (Saxifraga tridactylites) is een plant uit de steenbreekfamilie. Saxifraga komt van het Latijnse saxum (rots) en frangere (breken). Veel soorten groeien in scheuren en spleten van muren, en men meende vroeger dat de planten het gesteente tijdens de groei had laten barsten. Kandelaartje is dus een kleine ‘steenbreekachtige’ die vroeg in het voorjaar bloeit. Tridactylites betekent ‘drievingerig’.
Kenmerken
Kenmerkend voor het kandelaartje zijn de vaak rood aangelopen, met klierhaartjes bedekte stengel en blaadjes. De witte bloempjes zijn maar enkele mm groot. De bloemen van kandelaartje blijven open, onafhankelijk of het een zonnige of een bewolkte dag is. Dit doen lang niet alle kleine planten.
De klierharen zijn op de foto’s goed te zien.
De blaadjes voelen vlezig aan. De onderste bladen zijn spatelvormig, niet gedeeld of drielobbig, en al vaak verwelkt tijdens de bloei. De bovenste bladen zijn handvormig met drie tot vijf lobben of spleten, maar ze kunnen ook niet gedeeld zijn. Vandaar: tridactylites.
De typische blaadjes met drie tot vijf lobben
De Nederlandse naam ‘kandelaartje’ heeft wellicht betrekking op de bloemkelkjes, die met enige fantasie, wel wat op een ouderwetse kandelaar lijken.
Voorkomen
KandelaartjeKandelaartjeKandelaartje
Het kandelaartje is inheems in een groot deel van Europa. Het plantje verkiest open zonnige plaatsen op droge en voedselarme gronden. Soms komt het ook massaal voor op spoorwegen zodat het een rode waas geeft over de stenen.
In het betoverende Brugge vind je het vaak gedrapeerd langs kademuren, zoals aan de schilderachtige Langerei, en op oude, doorleefde muren zoals die van de sfeervolle Rolweg. Maar laat je niet misleiden, ook elders in de stad onthult het zich graag, zich vastklampend aan gevels of stilletjes pronkend aan de rand van een parkeerzone.
Het is werkelijk fascinerend om eens op zoek te gaan naar het kandelaartje. Dit betoverende plantje is niet alleen te ontdekken langs spoorwegen, oude muren of op begraafplaatsen; het verrast je ook gewoon op de stoep, langs gevels, op de bestrating langs de kade en op oude muren. Een essentiële vereiste voor het kandelaartje is kalk in de grond. Daarom is het te vinden op oude muren, waar veel kalk in de metselspecie werd gebruikt.
Beschrijving
Het plantje wordt meestal slechts enkele centimeter hoog. De wortels kunnen tot 10 cm diep in de bodem groeien. De kleur kan variëren van groen tot vuurrood. Het plantje voelt kleverig aan door de aanwezigheid van klierharen.
Kandelaartje kiemt tegen de winter, maakt dan een bladrozet en bloeit in de lente, nu dus: van maart tot en met juni. Aan het begin van de zomer sterft het af. Een volgende generatie ontkiemt dan in de volgende herfst. Het plantje komt alleen voor op zonnige, open, droge en vooral kalkrijke plaatsen. Het kandelaartje zit vaak vol zand, dat blijft kleven aan de klierhaartjes waar hij mee bedekt is.
Bloei
Het kleine bloempje
Kandelaartje bloeit in de vroege lente. De witte bloemen zijn 2-4 mm groot en hebben 5 kelk- en kroonbladen. Het bloemsteeltje is veel langer dan de bloem.
We zijn begin maart en overal verschijnen de jonge scheuten van de brandnetel. Het is nu het moment om die frisse blaadjes te plukken voor een lekkere en gezonde brandnetelthee. Hoewel het kruid in de top 10 staat van de meest gehate onkruiden, is de …
Tijdens mijn recente, avontuurlijke ontdekkingstocht naar de prachtige Stedelijke begraafplaats Steenbrugge in het betoverende Brugge, werd ik vergezeld door mijn kompaan en mederedacteur, natuurfotograaf Nic Carsauw. Te midden van ons fascinerende avontuur, werden onze ogen plotseling getrokken naar de schattige ’trompetjes’ die speels tussen het …
Hij, die naar de blauwe hemel turend op de lente hoopt, ziet nooit de vroegeling. Hij, die op zijn knieën in de modder naar de lente zoekt, vindt hem in overvloed.
Verwondert het u waar de vroegeling zijn naam vandaan haalt? Wellicht niet! De vroegeling is, samen met zijn kompanen kleine veldkers, kandelaartje en klein kruiskruid, één van de allereerste bloeiers in onze regio. Deze kleine wonderen zijn bijna overal te vinden, maar je moet wel even door de knieën om ze goed te bewonderen. En … eerlijk toegegeven, het duurde wel even voor ik hem in Brugge inderdaad op het spoor kwam. Uiteindelijk vond ik hem op de Stedelijke begraafplaats Steenbrugge.
Deze kleine held is werkelijk een wonder van de natuur! Hoewel het tot 15 cm hoog kan worden, vertonen de meeste exemplaren een bescheiden gestalte van slechts enkele centimeters. En de bloemen? Een absoluut wonder! Met afmetingen variërend van slechts 2 tot 5 mm, lijken ze haast uit een sprookje te komen. Dankzij de macro-foto’s laat ik je meekijken naar hun prachtige structuur.
De bloempjes van vroegeling zijn slechts enkele millimeter groot
De vroegeling, officieel bekend als Erophila verna (synoniem: Draba verna) is een inheemse, eenjarige plant die behoort tot de familie van de kruisbloemigen (Brassicaceae). Laat je betoveren door deze kleine juweeltjes die de straat of het plantsoentje opvrolijken met hun vroege en gracieuze bloei! Maar let op: deze plant voltooit zijn hele levenscyclus in het voorjaar, en tegen de zomer is hij moeilijk te vinden.
Naamgeving
Erophila komt van het Griekse ‘er’ (voorjaar of vroeg) en phile (houden van). Verna betekent ‘in het voorjaar’. De wetenschappelijke naamgeving verwijst dus ook naar het feit dat dit plantje een hartstochtelijke minnaar is van het voorjaar.
In het Engels heet het ‘whitlowgrass’, omdat het traditioneel werd gebruikt om ‘’Whitlow’ – een pijnlijke infectie die de vingertoppen aantast – te behandelen. Ondanks die naam wordt vroegeling tegenwoordig niet meer voor medicinale doeleinden gebruikt, maar het wordt nog steeds gewaardeerd om zijn schoonheid en om zijn ecologische belang. Oh, en trouwens, deze plant is helemaal geen grassoort.
De Franse naam is Drave printanière, wat verwijst naar de wetenschappelijke naam.
De Duitse naam is Frühlings-Hungerblümchen. Dit betekent zoveel als ‘voorjaars-hongerbloempje’. Dit zegt weer iets over de vroege bloei en over het feit dat vroegeling heel erg lijkt op een ‘hongerbloemje’.
Hongerbloempjes
Vroegeling tussen kandelaartje, andere kruiden en mossen
‘Hongerbloempje’ is een informele term die soms wordt gebruikt om te verwijzen naar eetbare wilde planten of kruiden die vaak groeien in verwaarloosde gebieden, zoals braakliggende terreinen, bermen of achtertuinen. Deze planten kunnen een waardevolle voedselbron zijn, vooral voor wildplukkers en liefhebbers van natuurvoeding.
Het gebruik van de term “hongerbloempje” is meer dan alleen een label; het is een herinnering aan de waardevolle schatten die in de natuur voor het grijpen liggen voor degenen die bereid zijn om te verkennen.
Het gebruik van de term ‘hongerbloempje’ benadrukt het feit dat deze planten vaak over het hoofd worden gezien als voedselbronnen, terwijl ze eigenlijk voedzaam en zelfs smakelijk kunnen zijn. Voorbeelden van planten die soms worden aangeduid als ‘hongerbloempjes’ zijn bijvoorbeeld paardenbloemen, brandnetels, zevenblad en vogelmuur. Deze planten kunnen worden gebruikt in salades, soepen, stoofschotels of als toevoeging aan andere gerechten.
Het is echter belangrijk om ervoor te zorgen dat je de planten correct identificeert voordat je ze consumeert, omdat sommige planten giftig kunnen zijn.
Voorkomen
Stel je voor, een plantje dat zich als een ware avonturier verspreidt op de meest onverwachte plaatsen. Van uitgestrekte akkers tot gezellige moestuinen, van ruige duinen tot knusse bermen en zelfs op rotsen en muurtjes lijkt dit plantje zich thuis te voelen. Het dartelt langs spoorwegen, glijdt door greppels en neemt zelfs industrieterreinen en stedelijke omgevingen in met zijn ontembare levenslust.
In Vlaanderen is dit plantje een alledaagse verschijning. In de stad nestelt het zich vaak op oude muren en in het gezelschap van muurpeper of kandelaartje.
Beschrijving
De sterk behaarde rozenbladeren
De plant kiemt in het najaar. De soort brengt het eerste deel van de winter door als een rozet van kleine blaadjes en bloeit later in de winter of in het vroege voorjaar.
De vroegeling is een klein plantje van zo’n 3 cm, maar kan in optimale omstandigheden ook groter worden. De wortels kunnen tot 10 cm diep gaan.
De rechtopstaande, niet bebladerde stengels zijn kaal of verspreid behaard.
De grondstandige blaadjes vormen een rozet. Ze zijn omgekeerd eirond tot lancetvormig. Ze zijn gaafrandig of getand en spits. De bladeren zijn – zoals op de foto duidelijk te zien is – behaard. De stengel is bladloos en kan kaal of behaard zijn. Soms zijn ze vrijwel kaal.
De plant bloeit van januari tot in de vroege lente.
De kleine bloemen zijn wit of iets roze en 3-5 mm in doorsnee. De vier lange kroonbladen zijn diep (tot over de helft) ingesneden, zodat het soms lijkt alsof er 8 kroonblaadjes zijn. De vier kelkbladen zijn vliezig gerand. Zelfbestuiving komt veel voor.
De kale, ovaalvormige hauwtjes zijn eirond tot langwerpig en 4,5-7 mm lang. De zaden zijn kortlevend (1-5 jaar).
Wetenswaardig
Omdat het zo vroeg in het voorjaar bloeit is vroegeling een goede bron van nectar en stuifmeel voor wilde bijen, honingbijen en andere insecten wanneer de keuzes die ze hebben beperkt zijn. De plant wordt gegeten door sommige insecten en vogels. Konijnen kunnen in het voorjaar aan de bladeren knabbelen, anders heeft deze plant weinig waarde voor dieren.
Ongetwijfeld zijn er vanwege de kleine omvang geen culinaire toepassingen bekend voor deze plant. Waarschijnlijk vanwege de korte jaarlijkse levenscyclus, is deze plant ook niet veel gebruikt voor medicinale doeleinden. Het heeft heeft echter samentrekkende eigenschappen en werd vroeger als zodanig gebruikt bij de behandeling van wonden. De Engelse naam verwijst er – zoals gezegd – nog naar.
De kleine bloempjes van vroegeling
Deze foto geeft een idee van de grootte van de vroegeling
Elk jaar wacht ik vol ongeduld op dat betoverende moment waarop de eerste bloempjes van het Gewoon speenkruid tevoorschijn komen! Zodra de tedere streling van de voorjaarszon de aarde verwarmt, voel ik mijn hart sneller kloppen van opwinding, want in parken en bossen verkondigen de …
Vandaag heb ik een eerste keer deelgenomen aan een veldonderzoek dat gericht is op het begrijpen van de impact van het stadsklimaat op de biodiversiteit, met een focus op mossen en korstmossen. Dit onderzoek maakt deel uit van een groter project genaamd Hidden Biodiversity, gefinancierd …
Laten we het hebben over een echt coole gast in het bos: Cladonia! Geen mos deze keer maar een echt korstmos. Je komt ‘m hier en daar tegen, tussen andere mossen of aan de voet van een boom. Het heeft een grijsgroene kleur en ziet er meestal plat uit.
Maar wacht, er is meer! Cladonia’s hebben niet alleen een primaire thallus (dat platte spul dat je op de foto’s ziet, bijna als kleine schubjes tegen het substraat), maar ook een secundaire thallus. En hier wordt het interessant – het zijn bekertjes of staafjes in allerlei vormen en met verschillende kenmerken.
Op basis van de foto vermoeden we dat het gaat om Greppelblaadje (Cladonia caespiticia). We wachten op uitsluitsel. Je hebt de bekertjes nodig om ze precies te kunnen identificeren. We zullen de komende weken en maanden dus zeker nog eens terugkeren op de vindplaats.
Dus, als je een wandeling maakt en je ziet dit Cladonia-maatje, stop dan even en bewonder zijn veelzijdigheid en unieke stijl in het bos. Het zal je zeker fascineren met zijn verbazingwekkende vormen en kleuren!
Cladonia (rendiermossen, bekermossen en heidestaartjes) is een korstmossengeslacht van ongeveer 350 soorten
Op deze stralende voorjaarsdag ben ik vol enthousiasme de stad ingetrokken, vastberaden om de eerste tekenen van de naderende lente te ontdekken. Met de zon op mijn gezicht en een sprankelende energie in mijn stap, speurde ik de omgeving af naar de kleurrijke pracht van …
Vroeger dachten biologen dat de ware natuur ver verwijderd was van stedelijke gebieden, verstopt in bossen, duinen, vennen en andere afgelegen plekken. Maar nu groeit de interesse in alles wat leeft binnen de stad met de dag. En dat is geweldig nieuws! In de stad …
Elk jaar opnieuw raak ik betoverd door de prachtige, knotsvormige bloeiwijze van het Groot hoefblad (Petasites hybridus)! Het is werkelijk een magisch gezicht. In Brugge zijn er elk jaar talloze exemplaren te vinden aan de voet van de Poertoren en aan de oevers van de vestingwallen, waardoor de stad in het voorjaar nog meer charme krijgt!
Vooral wanneer de bloemen, kort na de winter – en al voor de bladeren zich laten zien – tevoorschijn komen, kondigt het Groot hoefblad de lente aan. Dat is trouwens ook het geval bij het Klein hoefblad (Tussilago farfara).
De beide soorten behoren evenwel absoluut niet tot zelfde geslacht. Dat is al duidelijk door de verschillende geslachtsnaam (Petasites en Tussilago) van de Latijnse benaming. In de Middeleeuwen noemde men de plant: “Filiae ante Patrem“, hetgeen betekent: ‘dochters die voor de vader verschijnen’. Hiermee wilde men aangeven dat de bloemen verschijnen voor de grote bladeren zich ontwikkelen.
Vroeg in het voorjaar is het een waar genot om de bloemen te ontdekken langs rivieren en op andere vochtige plekken. Aan de waterkant pronkt het Groot hoefblad als een majestueuze schoonheid. Helaas beschouwen sommigen het als een lastig onkruid vanwege de taaiheid van de wortelstokken. Het heeft zelfs de bijnaam “allemansverdriet” gekregen vanwege de frustratie die het kan veroorzaken bij pogingen om het te verwijderen.
Groot hoefblad wordt ook wel eens “pestwortel” of “pestilentiewortel” genoemd, omdat het zo´n woekerend kruid is. Andere bronnen verwijzen echter naar het feit dat zowel de wortel als de bladeren destijds gebruikt werden bij de bestrijding of behandeling van de gevreesde pest.
Rembert Dodoens (1517-1585) schreef al in zijn Cruijdeboeck:
“Pestilentie wortel ghedroocht/ ghepoedert en met wijn ghedroncken es een seer costelijcke medecijne teghen die pestilentie ende pestilentiale cortsen/ want zy doet den mensche zweeten/ ende daer duer drijft zy alle fenijn en quaet vier vander herten. Sy doodet die wormen/ en es een crachtighe medecijne teghen dat opclimmen ende obstijghen van der moedere/ inder selver manieren ghebruyckt”.
Benieuwd naar de oorsprong van de Nederlandse naam van deze prachtige plant? Het is zo intrigerend! De naam verwijst naar het blad, dat op een paardenhoef lijkt. Hoe cool is dat? En wist je dat “Petasites” uit het Grieks komt, van “Petasos“, hetgeen ‘breedgerande hoed’ betekent? Dat verwijst naar de enorme bladeren van de plant.
En dan hebben we nog hybridus – een woord dat ‘bastaard’ of ‘gemengd’ betekent. Het voegt echt een vleugje mysterie toe aan deze al zo interessante plant!
Kun je geloven dat mensen vroeger dit blad zelfs als een paraplu of parasol gebruikten? Stel je eens voor: ronde tot niervormige bladeren met een diameter variërend van een bescheiden halve meter tot een verbluffende honderd centimeter! Het is alsof de natuur een meesterwerk creëert om ons te betoveren. Maar voor dàt wonder is het eind februari nog te vroeg. De bladeren komen pas na de bloei – eind april of begin mei – uit de grond tevoorschijn. Ze hebben zo’n levendige uitstraling dat ze je onmiddellijk doen denken aan de weelderige bladeren van rabarber.
Een ecosofisch verhaal
Laat mij een ecosofisch verhaal vertellen over de samenhang der dingen. Over een wereld waarin het licht nauwelijks meer de bodem kan bereiken zodra de majestueuze bladeren zich hebben ontvouwen. In deze betoverde omgeving vinden slakken en wormen een paradijselijke toevluchtsoord. Ze kronkelen en kruipen tussen de schaduwen van de reusachtige bladeren van het Groot hoefblad.
En dan zijn daar de merel en de lijster. Ze dartelen behendig tussen de weelderige bladeren. Het is alsof ze zich thuis voelen in deze mysterieuze schaduwen, zich voedend met de overvloed aan leven dat hier gedijt. Dit is geen gewone plek – dit is een wereld waar elk wezen zijn plaats heeft gevonden in een dans van licht en schaduw.
Tweehuizig
En weet je wat nog meer fascinerend is? Groot hoefblad is tweehuizig. Dat betekent dat we met planten te maken hebben die alleen vrouwelijke bloemen (stamperbloemen) of alleen mannelijke bloemen (meeldraadbloemen) produceren. Het is alsof de natuur ons keer op keer blijft verbazen met haar ingenieuze ontwerpen! Het intrigerende is dat ze zelden in elkaars nabijheid te vinden zijn, wat de bevruchting door insecten soms bemoeilijkt. Gelukkig biedt de wortelstok een betrouwbare oplossing om voortplanting te verzekeren.
Laat me je meenemen in het boeiende verhaal over de bloeitijd van het Groot hoefblad! Het is echt een adembenemend schouwspel dat begint zodra februari zijn einde nadert, en dat doorgaat tot begin april.
De bloeiwijzen met mannelijke bloemen hebben hoofdjes waarvan de roze tot paarse kleur wordt veroorzaakt door de buisvormige bloemkronen. Maar dat is nog niet alles – deze prachtige bloemen bieden ook nog eens heerlijke nectar, waarmee ze insecten betoveren die al vroeg op het voorjaar op zoek gaan naar voedsel.
En laat me het mysterie onthullen dat schuilgaat achter de vrouwelijke bloemen. In eerste instantie lijken ze verborgen te zijn, nauwelijks zichtbaar voor het oog. Maar na verloop van tijd, als de betovering zich verdiept, groeit de stengel uit en verschijnen de bloemhoofdjes op lange stelen.
Op dat moment verandert de bloeiwijze in een pluim die zachtjes fluistert in de wind. Het is alsof de natuur haar sluier optilt om haar mysterieuze schoonheid te onthullen aan degenen die geduldig wachten. Maar let nu op! De vrouwelijke bloemen produceren géén nectar! Zonder nectar zouden insecten met pollen en stuifmeel aan hun lijf niet naar deze bloemen komen. Dit heeft de plant opgelost doordat in elk hoofdje in het midden een paar grotere bloemen zitten die sprekend op de mannelijke bloemen lijken. Deze pseudo-mannelijke verleiders produceren geen stuifmeel, maar wel nectar. Hoe ingenieus is dat!
Medicinaal gebruik
Groot hoefblad is oorspronkelijk niet inheems. In de Middeleeuwen werd de plant hier ingevoerd omwille van de (vermeende) geneeskrachtige eigenschappen. De gekneusde bladeren werden, zoals gezegd, toegepast bij de behandeling van pestbuilen en wonden.
De plant werd vroeger ook gebruikt als hoestmiddel. Uitwendig toegepast zou het blad helend werken bij insectenbeten, brandwonden, verzwikkingen en kneuzingen. Let op: Groot hoefblad bevat veel pyrrolizidine alkaloiden (PA’s). Deze stoffen zijn schadelijk als mensen ze in te grote hoeveelheden binnenkrijgen. Ze hebben kankerverwekkende eigenschappen en kunnen de lever ernstig beschadigen. Groot hoefblad mag dus niet inwendig gebruikt worden!