Auteur: Marc Willems

Paarse dovenetel

Paarse dovenetel

Je verwacht de paarse dovenetel (Lamium purpureum) wellicht niet meteen in een drukke winkelstraat, maar eerder in akkers, moestuinen en wegbermen. Maar, deze plant gedijt ook op plekken waar je hem misschien niet zou verwachten. Van een verweerde stadsmuur, een straatgoot, een braakliggend perceel, een …

Kandelaartje

Kandelaartje

Terwijl ik vanochtend mijn vertrouwde route naar de plaatselijke bakker liep, werd mijn aandacht plotseling getrokken door een overvloed aan minuscule plantjes met witte bloempjes. Ik herkende het onmiddellijk want het is maart, en zoals verwacht heeft dit kleine wonderplantje zijn stempel gedrukt op het …

Witte dovenetel

Witte dovenetel

 

Mierenbroodje

Mierenbroodje
Mieren staan mede in voor de verspreiding van de zaden

Voorkomen

Medicinaal

Thee van witte dovenetel

Witte dovenetel

Vrouwenkruid

Culinair

Ook doet het blad het goed in voorjaarssalades, waarvan het blad van de paardenbloem het hoofdingrediënt vormt.

Bronnen en meer informatie

https://www.kruidenmassages.nl/Dovenetel.html

https://nl.wikipedia.org/wiki/Witte_dovenetel

https://www.floravannederland.nl/planten/witte_dovenetel

http://www.versvancees.nl/product/eetbare-bloemetjes/dovenetel-witte-eetbare-bloemetjes/

https://www.ecopedia.be/planten/witte-dovenetel

https://waarnemingen.be/species/6942/

https://www.plantennamen.info/wetenschappelijke-namen/lamium-album-witte-dovenetel

https://www.west-vlaanderen.be/ontwikkelingsstadia-witte-dovenetel

https://voordeelkruiden.nl/witte-dovenetel/

https://www.yavannah.nl/detailpagina.php?soortid=91&catid=1&soortnaam=witte_dovenetel

https://www.naturetoday.com/intl/nl/observations/natuurkalender/species/plants/white-dead-nettle

Link naar de 12 meest recente artikelen

Paardenbloem

Paardenbloem

Wie dezer dagen een stapje buiten zet, wordt begroet door een spectaculaire vertoning. De recente zachtheid van het weer heeft een overvloed aan paardenbloemen doen opbloeien. Deze bloemen behoeven geen introductie. Wie kent ze niet? Met de eerste warme zonnestralen van maart verschijnen, de bekende …

Maarts viooltje

Maarts viooltje

Laten we beginnen met een vraag:  in welke maand bloeit het maarts viooltje? In koor … maart! Maar dat is een beetje kort door de bocht. Het maarts viooltje bloeit namelijk van maart tot in mei. Maarts viooltje (Viola odorata) is een inheemse en overblijvende plant …

Liggende vetmuur … een ‘voegenvuller’

Liggende vetmuur … een ‘voegenvuller’

Ik denk niet dat het zal gebeuren, maar mochten de planten ooit een wedstrijd organiseren voor de nederigste plant dan moet liggende vetmuur in ieder geval deelnemen. En de kans is groot dat het een medaille in de wacht sleept, als ze al niet op het hoogste schavotje terecht komt. Liggende vetmuur groeit letterlijk ‘laag bij de grond’, doet alles om niet op te vallen, heeft geen hoge stengels, geen bloemen als rozen, verspreidt geen opvallende geur. Liggende vetmuur zal u niet overdonderen door haar schoonheid…
Met andere woorden… je ziet het plantje zo over het hoofd of je loopt het letterlijk onder de voet. En het vreemde is… het heeft het nog graag ook.

Het meest lijkt het nog op een toefje mos of een grasje. Je zou het nauwelijks geloven maar toch behoort de plant tot de anjerfamilie (Caryophyllaceae), al lijken de bloemen totaal niet op de anjers die je thuis in je bloementuil hebt zitten. Het wordt vaak aanzien als een ‘onkruid’. Maar als je het aandachtig bekijkt – een plantenloepje kan daarbij goede diensten bijwijzen – dan merk je toch heel kleine wit-groene bloempjes. Het is dus geen mossoort, want mossen hebben geen bloemen.

De plantjes vormen een soort kussentjes tussen o.a. straatstenen, op gevelstenen en stoeptegels. Hier op een huisgevel in de Rolweg te Brugge (foto). De stengels zijn slank, vertakkend en groeien langs de grond of langs de muur. De bladeren zijn klein, naaldachtig en gerangschikt in kransen rond de stengel. De plant produceert kleine, witte of geelgroene bloemen met een diameter van ongeveer 2-3 mm die bloeien van lente tot herfst.

Liggende vetmuur

 

© Stefan.lefnaer, CC BY-SA 4.0 via Wikimedia Commons

Tredplant en voegenvuller

Als je zo klein bent en ‘laag bij de grond’ blijft dan is het inderdaad niet verwonderlijk dat je over het hoofd gezien wordt en dat je vaak letterlijk onder de voet gelopen wordt. Het ziet er zeer fragiel uit maar de liggende vetmuur is een echte tredplant. Meer zelfs… het maakt gebruik van die betreding omdat de kleverige zaadjes aan schoenen, banden of hondenpootjes blijven plakken. Op die manier liften ze mee en kan de plant zich verspreiden.

Naamgeving

Sagina betekent meststof. De planten werden meer als mest dan als voedsel gebruikt. Volgens anderen komt sagina echter van saginare (vetmesten). Mogelijk i.v.m het voeren van vee, bijv. ganzen, die werden gevoerd (vetgemest) met sagina. Procumbens betekent ‘neerliggend‘. De plant werd mogelijk gebruikt voor het voeren van vee. Die werden “vetgemest”. Dit is het meest waarschijnlijk want de stengels van deze soort vetmuur zelf zijn niet dik of vlezig.

Liggende vetmuur (Sagina procumbens) en zeevetmuur (Sagina maritima)

Er is nog een andere eenjarige vetmuur, namelijk zeevetmuur. Ik moet eerlijk toegeven dat het verschil moeilijk te zien is. In de zomer 2023 vond ik de zeevetmuur op de stoep aan de Jeruzalemkapel te Brugge. 

Zeevetmuur

Hoewel ze enkele overeenkomsten hebben zijn liggende vetmuur en zeevetmuur twee verschillende soorten. Het belangrijkste verschil is – zoals de naam al laat vermoeden – de habitat waar ze zich best thuis voelen. Liggende vetmuur komt meest voor in vochtige, schaduwrijke plaatsen.  Zeevetmuur wordt het meestal aangetroffen in kustgebieden, kwelders en zandgronden. Zoals de naam al doet vermoeden, heeft het een voorkeur voor maritieme omgevingen.

De bladeren van liggende vetmuur zijn klein, smal en puntig, gerangschikt in een dicht, spiraalvormig patroon rond de stengels. Van zeevetmuur zijn de bladeren ook klein maar zonder stekelpuntje. In sommige gevallen kunnen ze breder zijn dan die van de liggende vetmuur.

Bij de liggende vetmuur zijn de kelkblaadjes tijdens de vruchttijd afstaand en witgerant, terwijl die van de zeevetmuur aanliggend zijn en wit en/of paarsgerand.

Er komen trouwens nog een aantal soorten vetmuur voor, o.a. de donkere vetmuur en de uitstaande vetmuur. Op de website van waarnemingen.nl vindt u een goed overzicht met de verschillen. (Zie bronnen)

Naamgeving

Sagina betekent meststof. De planten werden meer als mest dan als voedsel gebruikt. Volgens anderen komt sagina echter van saginare (vetmesten). Mogelijk i.v.m het voeren van vee, bijv. ganzen, die werden gevoerd (vetgemest) met sagina. Procumbens betekent neerliggend. De plant werd mogelijk gebruikt voor het voeren van vee (bijv. ganzen). Die werden “vetgemest”. Dit is het meest waarschijnlijk want de stengels van deze soort vetmuur zijn niet dik of vlezig (vet).

Gebruik

In sommige traditionele geneeswijzen wordt Sagina procumbens gebruikt om verschillende aandoeningen te behandelen, zoals hoesten, diarree en huidaandoeningen. Er is echter beperkt wetenschappelijk onderzoek naar de geneeskrachtige eigenschappen en het wordt niet vaak gebruikt in de moderne geneeskunde.

 

© Michael Becker, CC BY-SA 3.0 via Wikimedia Commons

Liggende vetmuur op YouTube

Bronnen en meer informatie

https://www.plantennamen.info/images/Lastige-soorten/waarnemingen.nlVetmuursoorten.jpg

https://www.plantennamen.info/wetenschappelijke-namen/sagina-procumbens-liggende-vetmuur

https://www.floravannederland.nl/planten/liggende_vetmuur

https://nl.wikipedia.org/wiki/Liggende_vetmuur

https://wilde-planten.nl/liggendevetmuur.htm

https://www.tela-botanica.org/bdtfx-nn-59112-synthese

https://www.ecopedia.be/planten/liggende-vetmuur

https://waarnemingen.be/species/7385/

https://www.plantennamen.info/nederlandse-namen/liggende-vetmuur-sagina-procumbens

https://www.herbarium.be/plant/liggende-vetmuur-sagina-procumbens/

https://www.naturetoday.com/intl/nl/nature-reports/message/?msg=16009

https://florakompas.nl/product/1834026/liggende-vetmuur-sagina-procumbens

https://kulak.kuleuven.be/bioweb/index.php?lang=nl&detail=333

https://www.provinciaalnatuurcentrum.be/files/Kennisbank/zoekkaarten-en-determinatietabellen/determinatiebtabel-plantenwerkgroep-vetmuur.pdf

 

Een nieuwe lente

Een nieuwe lente

Het zachte voorjaarsweer van de voorbije dagen geeft letterlijk een boost aan de natuur. In het Prinselijk Begijnhof van Brugge bloeien de narcissen nu volop. De ‘paasbloemen’ doen hun best om met Pasen – en dat is niet meer zolang – op hun ‘paasbest’ te …

Klein hoefblad

Klein hoefblad

In mijn kindertijd – en dat is nu toch al ruim zestig jaar geleden – lag achter ons huis een lapje braakliggende grond waar mijn vrienden en ik talloze uren doorbrachten. Na onze avonturen vond ik mezelf vaak uitgestrekt op de grond, gefascineerd door de …

Kleine veldkers (deel 3)

Kleine veldkers (deel 3)

Zandraket – Arabidopsis thaliana

Zandraket – Arabidopsis thaliana

Langs de steegjes en tussen de gevels van de stad fladdert de zandraket vrolijk rond. Het is zo’n onopvallend wezentje dat je het gemakkelijk over het hoofd ziet als je last hebt van ‘plantenblindheid’, hoe alomtegenwoordig het ook is. Met zijn kleine bladrozet en een …

Zwart-op-wit korst en … een penseeltje!

Zwart-op-wit korst en … een penseeltje!

Laat me je meenemen op een verrassende reis door het rijk van de korstmossen: Zwart-op-wit korst;  en een uitstapje in de wereld van de miljoenpoten: het penseeltje (Polyxenus lagurus). In een betoverend spel van kleuren en texturen, vindt dit korstmos meestal zijn thuis op de jonge …

Kleine veldkers – deel 2

Kleine veldkers – deel 2

Slide show

De foto’s wisselen om de 4 seconden vanzelf!

Bronnen en meer informatie

https://www.naturetoday.com/intl/nl/nature-reports/message/?msg=28742

https://nl.wikipedia.org/wiki/Kleine_veldkers

https://www.floravannederland.nl/planten/kleine_veldkers

https://velt.nu/kleine-veldkers

https://www.ecopedia.be/planten/kleine-veldkers

http://www.versvancees.nl/product-categorie/eetbare-bloemetjes/

https://www.naturetoday.com/intl/nl/nature-reports/message/?msg=28742

https://waarnemingen.be/species/6526/

https://wilde-planten.nl/kleineveldkers.htm

https://oogstenzonderzaaien.nl/wiki/Kleine_veldkers

https://www.bioplek.org/organismen/planten/veldkers.html

https://www.tuinadvies.be/plantengids/12111/cardamine-hirsuta

https://bemidbar.webnode.nl/studies/wat-kunnen-we-eten-/deel-9-kleine-veldkers/


Bruin bekermos

Bruin bekermos

In de schaduw van een bos of in verborgen hoeken van een stedelijke begraafplaats, schuilt een mysterieus lid van de Cladoniaceae familie: bruin bekermos (Cladonia grayi).  Geduldig wachtend, onthult het zich zelden aan het oog van de waarnemer. Maar wanneer het dat wel doet, is het …

Kandelaartje

Kandelaartje

De afgelopen dagen hebben we ons laten betoveren door de vroege bloei van de ‘Vroegeling’. Maar vandaag is het tijd om de schijnwerpers te richten op zijn metgezel, het bescheiden kandelaartje. Dit kleine plantje wordt vaak over het hoofd gezien, maar wie de moeite neemt …

Brandnetel

Brandnetel

Zelf plukken

Brandnetelthee

Jonge brandnetelscheutjes naast de bloem van het Groot hoefblad dat ook nu bloeit.

Brandharen

Brandnetel
De verse topjes van de brandnetel

Reinigend

Opbouwend

Gebruik

Brandnetel
De jonge scheutjes van de brandnetel kun je nu plukken

Mogelijke bijwerkingen

Niet gebruiken bij…

Brandnetelsoep

Video: © Andrea Bleeker

Bronnen en meer informatie

https://www.kruidenmassages.nl/brandnetel-info.html

https://www.lossetheekopen.nl/blogs/alles-over-losse-thee/brandnetel-thee-gezond-voordelen-voor-de-gezondhei/

https://www.detheebaron.nl/blogs/theeblog/voel-je-vitaler-met-brandnetelthee/

https://www.hollandandbarrett.be/advies/thee/brandnetelthee/

https://thee.be/blog/waarom-brandnetelthee-een-echte-vitaminebom-is/

https://www.hetkleinstehuis.nl/nl/blog/post/brandnetelthee-gezondheidsvoordelen

https://www.tastea.eu/nl/blogs/blog/blog-al-het-goeds-van-brandnetelthee/

https://gezondeten.nl/voeding/brandnetelthee-gezond

https://www.vitaminesperpost.nl/actueel/brandnetel-goed-voor

https://www.teabar.nl/blog/brandnetel-geen-onkruid-maar-superfood-n9